• «Δεν μπορεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία αλλά να θέλει να εισπράττει τα χρήματα των Κυπρίων φορολογουμένων, δηλαδή πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης» • «Το digital euro θα διασφαλίσει μια για πάντα τις συναλλαγές των Ευρωπαίων πολιτών καθώς δεν θα εξαρτώνται από Visa, Mastercard ή άλλα παρόμοια συστήματα»

Eναν χρόνο μετά την εκλογή του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο Νίκος Παπανδρέου με συνέντευξή του στη «δημοκρατική», παρεμβαίνει με σαφή λόγο σε μια κρίσιμη συγκυρία για τα ελληνοτουρκικά και τη στρατηγική κατεύθυνση της Ευρώπης.
Σε μια περίοδο όπου η Τουρκία επιχειρεί να επανέλθει στην ευρωπαϊκή ατζέντα μέσω του προγράμματος SAFE, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ ξεκαθαρίζει πως η Ένωση δεν μπορεί να διατηρεί «πολλαπλά μέτρα και πολλαπλά σταθμά».
Με αφορμή την ενδεχόμενη συμμετοχή της Τουρκίας σε ένα κοινό αμυντικό ταμείο, ο Νίκος Παπανδρέου επισημαίνει το αυτονόητο, ότι δεν γίνεται μια χώρα που δεν αναγνωρίζει κράτος-μέλος της ΕΕ, όπως η Κυπριακή Δημοκρατία, να διεκδικεί χρηματοδότηση και στρατηγικό ρόλο στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ καλεί την Ελλάδα να κινηθεί πιο οργανωμένα, θέτοντας με σαφήνεια τα επιχειρήματά της στους εταίρους. Δεν παραλείπει την κρίση με την Αίγυπτο για τη Μονή Σινά και τονίζει πως θα πρέπει να εξασφαλιστεί θεσμικά ο ελληνορθόδοξος χαρακτήρας της.
Αναφέρεται ακόμη στην αναβάθμιση της Επιτροπής SANT για τη Δημόσια Υγεία, στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες για τις σπάνιες νόσους και τους καρκινοπαθείς, ενώ εξηγεί γιατί υποστηρίζει θερμά το ψηφιακό ευρώ.
Ιδιαιτέρως συγκινητική είναι η αναφορά του στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Ουκρανία, όπου αντίκρισε από κοντά το ανθρώπινο κόστος του πολέμου…

• Κύριε Παπανδρέου, συμπληρώθηκε πριν από λίγες ημέρες ένας χρόνος από την εκλογή σας στο ευρωκοινοβούλιο. Η ΕΕ έχει μπει σε μια περίοδο έντονης διαπραγμάτευσης για το πρόγραμμα SAFE, που φυσικά μέσα σε αυτό ενδέχεται να ενταχθεί και η Τουρκία. Ποιος ο ρόλος του ευρωκοινοβουλίου στη λήψη των τελικών αποφάσεων;
Είναι πράγματι μια περίοδος πολύ έντονων και σκληρών διαβουλεύσεων στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία μετά από πολλές δεκαετίες συνειδητοποιεί πως ούτε στη μονιμότητα της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας μπορεί να βασιστεί, ούτε και να εθελοτυφλεί απέναντι στις ρωσικές πρακτικές. Ωστόσο θα έλεγα πως η ΕΕ πρέπει πρώτα να βασιστεί στις δικές της δυνάμεις και να τις αυξήσει – ως προς τη βιομηχανία όπλων για παράδειγμα – και όχι εξ αρχής να δημιουργεί νέες εξαρτήσεις από τρίτες χώρες για να έχει επάρκεια οπλικών συστημάτων και πυρομαχικών. Οι εξαρτήσεις της ΕΕ έχουν κακό προηγούμενο που δεν είναι άλλο από την εξάρτηση μας από το ρωσικό φυσικό αέριο με ό,τι αυτό συνεπάγεται μετά τις κυρώσεις κατά της ρωσικής ομοσπονδίας.
Για την Τουρκία υπάρχουν κάποιες πραγματικότητες, κάποια δεδομένα. Πρόκειται για μία προς ένταξη χώρα, παρά το γεγονός ότι ορθά η ΕΕ έχει «παγώσει» τις διαπραγματεύσεις, αφού η Τουρκία δεν συμμορφώνεται με τις ευρωπαϊκές αξίες. Όμως το καθεστώς των προενταξιακών διαπραγματεύσεων δίνει τη δυνατότητα στη γείτονα να διεκδικεί μία θέση στο SAFE.
Η χώρα μας θα έπρεπε ήδη να έχει οργανώσει τα επιχειρήματά της και να έχει ενημερώσει ενδελεχώς τους εταίρους μας για το τι πραγματικά σημαίνει να έχει συμμετοχή η Τουρκία στην ευρωπαϊκή άμυνα. Διότι εδώ δεν έχουμε δύο μέτρα και δύο σταθμά, αλλά πολλαπλά μέτρα και πολλαπλά σταθμά. Θα παραμερίσω το θέμα του casus belli κατά της Ελλάδας – χωρίς να το θεωρώ αμελητέο και θέμα που δεν χρήζει της μέγιστης προσοχής – και θα σας υπενθυμίσω πως η Τουρκία δεν αναγνωρίζει ένα κράτος – μέλος της ΕΕ. Αυτό από μόνο του θα έπρεπε να την θέτει αυτόματα και χωρίς συζήτηση εκτός οποιουδήποτε ευρωπαϊκού προγράμματος. Δεν μπορεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία αλλά να θέλει να εισπράττει τα χρήματα των Κυπρίων φορολογουμένων, δηλαδή πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Καλό λοιπόν θα ήταν η Τουρκία να αφήσει τα μονομερή κέρδη και να σκεφτεί το kazan – kazan, όπως αρέσκεται να λέει ο κ. Ερντογάν. Δηλαδή να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία, να αποχωρήσει εξ αυτού του λόγου ο τουρκικός στρατός κατοχής και η Άγκυρα να προσχωρήσει στον κύκλο των κρατών – μελών που έμπρακτα επιθυμούν την ειρήνη! Της δείχνουν άλλωστε το παράδειγμα, τουρκογενή κράτη, όπως το Ουζμπεκιστάν, το Καζακστάν και το Τουρκμενιστάν, που ακολούθησαν την οδό της διεθνούς νομιμότητας για να συνεργαστούν με την ΕΕ.
Το ευρωκοινοβούλιο έχει πράξει και εξακολουθεί να πράττει όσα πρέπει για να αντιληφθεί το σύνολο της Ένωσης, τι συνολικά συμβαίνει στην Τουρκία εκδίδοντας πρόσφατα και την έκθεσή του.
• Πρόσφατα είχαμε και την κρίση στις ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις εξαιτίας της δικαστικής απόφασης για τη Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά. Πιστεύετε ότι υπήρξε ολιγωρία από την πλευρά της κυβέρνησης και τελικά μετά την επίσκεψη Γεραπετρίτη υπάρχει ελπίδα για εξεύρεση λύσης και διατήρησης του ελληνορθόδοξου χαρακτήρα της Μονής;
Όλοι ανεξαιρέτως κρινόμαστε εκ του αποτελέσματος και εδώ βλέπουμε πως για ένα θέμα – το οποίο η κυβέρνηση θεωρούσε και μάλιστα με πανηγυρικό τρόπο ότι είχε λήξει – τρέχουμε πίσω από τις εξελίξεις και μάλιστα με την πλάτη στον τοίχο. Ψάχνουμε να βρούμε νόμιμους τρόπους ανατροπής μίας δικαστικής απόφασης διαπραγματευόμενοι με έναν σημαντικό και στρατηγικό μας εταίρο, την Αίγυπτο, με την οποία έχουμε πολλά κοινά, αλλά πρέπει να αναγνωρίσουμε και τα πολλά και σημαντικά προβλήματα που έχει στην οικονομία της και τη «γειτονιά» της. Η εμπειρία μου σε διεθνή θέματα λέει πως η υπόθεση των χώρων γύρω από τη Μονή και των εκτάσεων που κατέχει (κήποι, κλπ) είναι ιδιαίτερα δύσκολη και ίσως θα πρέπει να εστιάσουμε στη διατήρηση του ελληνορθόδοξου χαρακτήρα της Μονής μέσω μίας διακρατικής συμφωνίας, η οποία θα πρέπει να εξασφαλίζει εις το διηνεκές την ελληνική υπηκοότητα του εκάστοτε Αρχιεπισκόπου Σινά, την οριστική διευθέτηση του θέματος της βίζας για τους μοναχούς, που εγκαταβιούν εκεί και το Μοναστήρι να αποκτήσει νομική υπόσταση. Ένα επίσης σημαντικό ζήτημα είναι η ιδιοκτησία των θησαυρών, της βιβλιοθήκης της αλλά και των ιερών κειμηλίων και αγίων λειψάνων που βρίσκονται εντός της Μονής. Δυστυχώς εδώ που φτάσαμε ο δρόμος μέχρι την επίλυση θα είναι μακρύς και δύσκολος.

• Πριν από μερικούς μήνες η υποεπιτροπή του Ευρωκοινοβουλίου SANT αναβαθμίστηκε σε Επιτροπή Υγείας. Ποιες είναι οι δικές σας προτεραιότητες – ως μέλος της SANT – τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα;
Η επιτροπή SANT είναι πλέον κομβικής σημασίας για τη Δημόσια Υγεία και αυτό φαίνεται – όπως σωστά είπατε και εσείς – από το γεγονός ότι αναβαθμίστηκε. Οι προτεραιότητές μου έχουν να κάνουν κυρίως με τους ασθενείς που πάσχουν από καρκίνο αλλά και εκείνους που ταλαιπωρούνται από σπάνιες νόσους. Κοινός μας στόχος στην Επιτροπή είναι η αναβάθμιση σε όλη την Ένωση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας και κυρίως η ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε ό,τι χρειάζονται για να ιαθούν. Το να μπορεί ένας Ευρωπαίος πολίτης να έχει την ίδια πρόσβαση σε προηγμένες διαγνωστικές εξετάσεις σε όλα τα κράτη – μέλη της ΕΕ θα είναι μια κατάκτηση που θα έπρεπε ήδη να υπάρχει καθώς δεν αποτελεί προνόμιο αλλά δικαίωμα. Το ίδιο ισχύει για τα τελευταίας τεχνολογίας φάρμακα αλλά και τις προσωποποιημένες θεραπείες, που δίνουν ακόμα περισσότερες ελπίδες στους ασθενείς με νόσους επικίνδυνες ακόμη και για τη ζωή τους. Ταυτόχρονα προωθούμε λύσεις για την έρευνα αναφορικά με τη δημιουργία φαρμάκων για σπάνιες ασθένειες.
• Σε εξέλιξη όμως είναι και ένα μεγάλο ευρωπαϊκό project, που έχει να κάνει με τη δημιουργία του digital euro (ψηφιακό ευρώ), του οποίου είστε υποστηρικτής. Τι θα αλλάξει στην καθημερινότητά μας όταν ολοκληρωθεί η δημιουργία του ψηφιακού ευρώ;
Στην καθημερινότητά μας θα αποκτήσουμε μεγαλύτερη ευελιξία στις συναλλαγές μας, αλλά το σημαντικότερο έχει να κάνει με την απεξάρτηση της ΕΕ από συστήματα άλλων κρατών και κυρίως αμερικανικών. Το digital euro θα διασφαλίσει μια για πάντα τις συναλλαγές των Ευρωπαίων πολιτών καθώς δεν θα εξαρτώνται από Visa, Mastercard ή άλλα παρόμοια συστήματα, που μπορεί ξαφνικά να «κλειδώσουν» μόνο και μόνο εξαιτίας κάποιων κυρώσεων. Δεν νομίζω πως υπάρχει έστω και ένας Ευρωπαίος που δεν θέλει να είναι ανεξάρτητες οι συναλλαγές του και να μην έχει την αγωνία οποιασδήποτε απόφασης από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
• Πρόσφατα επισκεφθήκατε και την Ουκρανία ως μέλος της επιτροπής SANT. Ποια ήταν η κατάσταση που αντιμετωπίσατε εκεί και ποιο πιστεύετε ότι θα είναι το μέλλον αυτής της σύγκρουσης;
Σκοπός της αποστολής του ευρωκοινοβουλίου ήταν να διαπιστώσουμε την κατάσταση στα νοσοκομεία της Ουκρανίας, που σηκώνουν δυσβάσταχτο βάρος λόγω του πολέμου. Η αλήθεια είναι πως οι ανάγκες είναι τεράστιες, αλλά ευτυχώς η βοήθεια από τη Δύση είναι συνεχής. Μια από τις πιο δύσκολες στιγμές της αποστολής ήταν εκείνη της επίσκεψής μας στον σιδηροδρομικό σταθμό, που φτάνουν τα τρένα με τους τραυματίες από την πρώτη γραμμή των συγκρούσεων. Φτάνουν πάντοτε νύχτα για τον φόβο του εντοπισμού τους από τους Ρώσους, ενώ δεκάδες ασθενοφόρα περιμένουν στην αποβάθρα για να παραλάβουν νέους ανθρώπους με βαριά τις περισσότερες φορές τραύματα. Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει ποιο θα είναι το μέλλον αυτής της σύγκρουσης και πότε θα τελειώσει. Ευχόμαστε όλοι ο τερματισμός της να γίνει σύντομα μέσω μιας δίκαιης συνθήκης ειρήνης, που θα αποτρέπει το ενδεχόμενο μιας νέας πολεμικής σύρραξης.