ΛΟΥΤΡΟΠΟΛΕΩΝ ΕΛΑΛΔΑΣ . 

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ SIT Info.loutropoeis τηλ 231090164 

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΙΑΜΑΤΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ ΚΑΙ ΛΟΥΤΡΟΠΟΛΕΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ
Θεσσαλονίκη

ΠΡΟΣ: European Spas Association – ESPA
ΘΕΜΑ: Αμάραντος και ιστορικά Λουτρά Πυξαριάς–Καβασίλων Κόνιτσας – Ιστορία, σημερινή κατάσταση, έργα και προοπτικές για έναν νέο ευρωπαϊκό προορισμό ιαματικού τουρισμού

Ένας ιαματικός θησαυρός της ακριτικής Ηπείρου που δεν πρέπει να χαθεί

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιαματικών Πηγών και Λουτροπόλεων Ελλάδας επανέρχεται, ύστερα από αρκετά χρόνια, σε έναν ιδιαίτερα σημαντικό και ιστορικό χώρο της ελληνικής ιαματικής παράδοσης: την ευρύτερη περιοχή της Κόνιτσας, όπου συνυπάρχουν δύο ξεχωριστοί φυσικοί ιαματικοί πόροι, τα μοναδικά Ατμόλουτρα Αμαράντου και τα ιστορικά Λουτρά της Πυξαριάς, που συνδέονται ιστορικά με τα σημερινά Λουτρά Καβασίλων.

Πρόκειται για έναν τόπο με ιδιαίτερη φυσική, γεωγραφική και ιστορική σημασία. Είναι μια ακριτική περιοχή της Ηπείρου, κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα, ανάμεσα στα βουνά του Γράμμου, του Σμόλικα και της ευρύτερης Πίνδου, με πλούσια δάση, ποτάμια, φαράγγια και ένα τοπίο που μπορεί να αποτελέσει τη βάση για έναν σύγχρονο προορισμό θεραπευτικού, ιαματικού, ορεινού και ιστορικού τουρισμού. Ο Δήμος Κόνιτσας παρουσιάζει σήμερα τον Αμάραντο και τα Καβάσιλα ως δύο από τους σημαντικούς προορισμούς ιαματικού τουρισμού της περιοχής.

Τα Ατμόλουτρα Αμαράντου – ένα σπάνιο φυσικό φαινόμενο

Τα Ατμόλουτρα Αμαράντου βρίσκονται σε υψόμετρο περίπου 1.260 μέτρων, μέσα σε ένα ιδιαίτερα πλούσιο φυσικό περιβάλλον με πεύκα και έλατα. Η ιδιαιτερότητά τους δεν βρίσκεται μόνο στην ιαματική πηγή, αλλά κυρίως στο γεγονός ότι ο φυσικός πόρος αξιοποιείται με τη μορφή θερμού φυσικού ατμού.

Η επίσημη παρουσίαση του Δήμου Κόνιτσας χαρακτηρίζει τα λουτρά του Αμαράντου μοναδικά στο είδος τους στην Ευρώπη, ενώ ιστορικές αναφορές συνδέουν την αξιοποίησή τους με παλαιότερες εποχές. Σήμερα λειτουργούν εγκαταστάσεις ατμόλουτρων και υπάρχει τουριστική υποδομή στην περιοχή.

Η ιστορία των Ατμόλουτρων δεν είναι όμως απλώς μια ιστορία ενός φυσικού πόρου. Είναι μέρος της ιστορίας μιας ολόκληρης ακριτικής κοινωνίας. Ο Αμάραντος, που μέχρι το 1927 ήταν γνωστός ως Ίσβορος, διατηρεί κτίρια και μνημεία της τοπικής αρχιτεκτονικής, ενώ η περιοχή γνώρισε σημαντικές ιστορικές εξελίξεις ήδη από τους παλαιότερους χρόνους. Στην ευρύτερη περιοχή του Κάμενικ και του Γράμμου διαδραματίστηκαν επίσης σκληρές συγκρούσεις κατά τον Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο, γεγονός που προσδίδει στον τόπο ιδιαίτερο ιστορικό βάθος.

Η Πυξαριά και τα παλιά λουτρά του Σαραντάπορου

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Πυξαριά. Ο οικισμός βρίσκεται κοντά στον Σαραντάπορο και στα περίφημα Στενά του ποταμού, σε ένα τοπίο με έντονη γεωμορφολογία και πλούσια βλάστηση.

Λίγο χαμηλότερα από τον οικισμό βρίσκονται οι θερμές πηγές της Πυξαριάς. Σύμφωνα με τον Δήμο Κόνιτσας, τα παλιά λουτρά λειτουργούσαν ήδη προπολεμικά και τα ερείπια των παλαιών εγκαταστάσεων παρέμεναν ορατά μέσα στη βλάστηση. Τα παλαιά λουτρά καταστράφηκαν κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η ιστορική αυτή συνέχεια είναι ιδιαίτερα σημαντική: απέναντι από τον παλιό χώρο της Πυξαριάς αναπτύχθηκαν τα σημερινά Λουτρά Καβασίλων, τα οποία αποτελούν σήμερα τον ενεργό και οργανωμένο λουτρικό πόλο της περιοχής.

Ο Δήμος Κόνιτσας αναφέρει ότι η θεραπευτική ιδιότητα των πηγών ήταν γνωστή ήδη από τη μέση βυζαντινή εποχή, ενώ τα σημερινά Λουτρά Καβασίλων διαθέτουν εγκαταστάσεις υδροθεραπείας και πισίνες.

Έτσι, όταν μιλάμε για την Πυξαριά, δεν μιλάμε μόνο για έναν εγκαταλελειμμένο παλιό λουτρικό χώρο. Μιλάμε για ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας της ιαματικής λουτροθεραπείας στην περιοχή και για έναν φυσικό και πολιτιστικό πόρο που θα μπορούσε να ενταχθεί σε μια ολοκληρωμένη διαδρομή μεταξύ Πυξαριάς, Καβασίλων, Αμαράντου, Κόνιτσας και των ορεινών κοινοτήτων της περιοχής.

Μια περιοχή που κουβαλά τη νεότερη ιστορία της Ελλάδας

Η Κόνιτσα δεν είναι ένας απλός τουριστικός προορισμός.

Είναι ένας τόπος που βρίσκεται στη διασταύρωση της φυσικής ομορφιάς και της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Η πόλη απελευθερώθηκε το 1913 και η περιοχή επηρεάστηκε βαθιά από τις ανακατατάξεις του 20ού αιώνα, τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο. Η ίδια η Κόνιτσα βρέθηκε στο επίκεντρο μιας από τις σημαντικότερες συγκρούσεις του Εμφυλίου, ενώ η γειτνίαση με τα σύνορα και τον Γράμμο προσδίδει στην ευρύτερη περιοχή ιδιαίτερη ιστορική σημασία.

Αυτό το ιστορικό κεφάλαιο δεν πρέπει να λειτουργεί μόνο ως ανάμνηση. Μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής πολιτιστικής διαδρομής: ιαματικός τουρισμός, ιστορική μνήμη, ορεινός τουρισμός, πεζοπορία, φυσικό περιβάλλον, γαστρονομία και τοπικός πολιτισμός μπορούν να συνδεθούν σε ένα ενιαίο αναπτυξιακό σχέδιο.

Τι έχει γίνει μέχρι σήμερα – και τι χρειάζεται να γνωρίζουμε

Ο Σύλλογός μας έχει κατά καιρούς πληροφορηθεί για προγράμματα και παρεμβάσεις της Περιφέρειας Ηπείρου στην περιοχή.

Σήμερα, όμως, υπάρχουν πλέον και συγκεκριμένες επίσημες αναφορές.

Για τα Ιαματικά Λουτρά Αμαράντου προκηρύχθηκε έργο «Επέκταση και εκσυγχρονισμός κτιρίου Ιαματικών Λουτρών Αμαράντου Κόνιτσας», με προϋπολογισμό 1.300.000 ευρώ. Το έργο προχώρησε σε επίπεδο σύμβασης και το 2025 καταγράφονται τόσο ο αρχικός εκσυγχρονισμός όσο και συμπληρωματικές εργασίες.

Για τα Ιαματικά Λουτρά Καβασίλων προβλέφθηκε έργο επέκτασης και εκσυγχρονισμού, προϋπολογισμού 1.500.000 ευρώ, με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα INTERREG V-A Ελλάδα–Ιταλία 2014–2020. Η Περιφέρεια ανακοίνωσε την ανάδειξη αναδόχου και στη συνέχεια καταγράφονται παρατάσεις και διοικητικές πράξεις σχετικά με την ολοκλήρωση των εργασιών.

Παράλληλα, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η νεότερη προσπάθεια για την καλύτερη οδική σύνδεση και την ολοκληρωμένη ανάπτυξη των δύο ιαματικών προορισμών. Τον Δεκέμβριο του 2025 η Περιφέρεια Ηπείρου προχώρησε σε διαδικασία για τεχνικό σύμβουλο με αντικείμενο την ωρίμανση του έργου «Οδός σύνδεσης λουτρών Καβασίλων με λουτρά Αμαράντου στο πλαίσιο της ανάπτυξης του ιαματικού τουρισμού».

Επιπλέον, το 2026 καταγράφονται επίσημες πράξεις για την παραλαβή έργων οδοποιίας στην περιοχή του Αμαράντου και προς τα Λουτρά Αμαράντου, ενώ τον Ιούνιο του 2026 δρομολογήθηκε και νέα παρέμβαση για αποκατάσταση πρανών και καθιζήσεων στην επαρχιακή οδό Κόνιτσας–Λουτρών Αμαράντου.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι έχουν υπάρξει πραγματικές παρεμβάσεις και δεν θα ήταν σωστό να υποστηριχθεί ότι «δεν έγινε τίποτα». Ταυτόχρονα, όμως, παραμένει εύλογο το ερώτημα: ποιο είναι το συνολικό αποτέλεσμα των έργων, τι έχει ολοκληρωθεί στην πράξη, τι λειτουργεί σήμερα και ποιο είναι το επόμενο βήμα;

Το αίτημά μας προς τους αρμόδιους φορείς

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιαματικών Πηγών και Λουτροπόλεων Ελλάδας ζητά από τη διοίκηση των λουτρών, τον Δήμο Κόνιτσας και την Περιφέρεια Ηπείρου μια αναλυτική και δημόσια ενημέρωση:

1. Ποια έργα έχουν ολοκληρωθεί στα Ατμόλουτρα Αμαράντου;
2. Ποια έργα έχουν ολοκληρωθεί ή βρίσκονται σήμερα σε εξέλιξη στα Λουτρά Καβασίλων;
3. Ποιο είναι το σημερινό επίπεδο λειτουργίας των εγκαταστάσεων;
4. Ποια είναι η πραγματική περίοδος λειτουργίας των λουτρών;
5. Ποια είναι η κατάσταση του οδικού δικτύου πρόσβασης;
6. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η σχεδιαζόμενη σύνδεση Καβασίλων–Αμαράντου;
7. Υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο για την ανάδειξη της ιστορικής Πυξαριάς και των παλαιών λουτρικών εγκαταστάσεων;
8. Υπάρχει ενιαίος σχεδιασμός για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου προορισμού ιαματικού και θεραπευτικού τουρισμού στην περιοχή της Κόνιτσας;

Από την κριτική στην πρόταση

Ο Σύλλογός μας δεν επιθυμεί να περιοριστεί σε μια ακόμη επιστολή διαμαρτυρίας.

Αντίθετα, θεωρούμε ότι σήμερα υπάρχει μια πραγματική ευκαιρία.

Ο Αμάραντος διαθέτει ένα σπάνιο φυσικό φαινόμενο. Η Πυξαριά διαθέτει ιστορική μνήμη και έναν παλαιό λουτρικό χώρο. Τα Καβάσιλα διαθέτουν οργανωμένες ιαματικές εγκαταστάσεις. Η Κόνιτσα διαθέτει μοναδικό φυσικό περιβάλλον, ιστορικά μνημεία, ποτάμια, φαράγγια, ορεινές διαδρομές και μια ιδιαίτερη θέση στα σύνορα της Ευρώπης.

Αυτό που λείπει είναι η σύνδεση όλων αυτών σε ένα ενιαίο σχέδιο.

Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι οι σύγχρονες λουτροπόλεις δεν βασίζονται μόνο στο νερό ή στον ατμό. Βασίζονται στην ποιότητα, στην ασφάλεια, στην ιατρική και επιστημονική τεκμηρίωση, στην προσβασιμότητα, στη φιλοξενία, στην ιστορία, στο περιβάλλον και στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης εμπειρίας για τον επισκέπτη. Αυτό ακριβώς αποτελεί και τον προσανατολισμό της European Spas Association, η οποία προωθεί την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της λουτροθεραπείας, της spa medicine, της πρόληψης, της αποκατάστασης και της ποιότητας των ιαματικών προορισμών.

Πρόσκληση προς τους φίλους του ιαματικού τουρισμού

Με την παρούσα επιστολή ο Σύλλογός μας θέλει επίσης να καλέσει τους φίλους των ιαματικών πηγών, της φύσης και της ιστορίας να γνωρίσουν την περιοχή.

Να επισκεφθούν την Κόνιτσα.

Να γνωρίσουν τον Αμάραντο και το μοναδικό φυσικό φαινόμενο των ατμόλουτρων.

Να επισκεφθούν τα Καβάσιλα και τον Σαραντάπορο.

Να αναζητήσουν τα ίχνη των παλιών Λουτρών της Πυξαριάς.

Να γνωρίσουν τα βουνά, τα φαράγγια, τα ποτάμια και τα ιστορικά σημεία της περιοχής.

Και, πάνω απ’ όλα, να δουν από κοντά έναν τόπο που έχει όλες τις προϋποθέσεις να γίνει ένας σύγχρονος ευρωπαϊκός προορισμός ιαματικού και θεραπευτικού τουρισμού, εφόσον υπάρξει συνέχεια, συνεργασία και σοβαρός μακροπρόθεσμος σχεδιασμός.

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιαματικών Πηγών και Λουτροπόλεων Ελλάδας δηλώνει ότι θα επιδιώξει να επισκεφθεί εκ νέου την περιοχή και να καταγράψει από πρώτο χέρι την κατάσταση των εγκαταστάσεων, την πορεία των έργων και τις πραγματικές δυνατότητες ανάπτυξης.

Δεν θέλουμε άλλες υποσχέσεις.

Θέλουμε να δούμε τα έργα, να δούμε τη λειτουργία, να ακούσουμε τους ανθρώπους της περιοχής και να συμβάλουμε, όπου μπορούμε, ώστε ο Αμάραντος, η Πυξαριά και τα Καβάσιλα να αποκτήσουν τη θέση που πραγματικά τους αξίζει στον ελληνικό και ευρωπαϊκό χάρτη του ιαματικού τουρισμού.

Η ιστορία τους είναι μεγάλη.

Ο φυσικός τους πλούτος είναι μοναδικός.

Το μέλλον τους, όμως, πρέπει να είναι ακόμη μεγαλύτερο.

Με εκτίμηση,

Για το Διοικητικό Συμβούλιο
του Πανελλήνιου Συλλόγου Ιαματικών Πηγών και Λουτροπόλεων Ελλάδας

Ο Πρόεδρος
Ανέστης Αναστασιάδης

Ο Αντιπρόεδρος
Αχιλλέας Μεταλούλης

Ο Γενικός Γραμματέας
Μάκης Κιφοκέρης

Θεσσαλονίκη
Τηλ.: 2310 905164

 

==============================================================

PANHELLENIC ASSOCIATION OF THERMAL SPRINGS AND SPA TOWNS OF GREECE
Thessaloniki, Greece

TO: European Spas Association – ESPA
SUBJECT: Amarantos and the Historic Puxaria–Kavasila Thermal Baths of Konitsa – History, Current Developments and the Need for a New European Era of Thermal Tourism

A thermal heritage of Epirus that deserves a European future

The Panhellenic Association of Thermal Springs and Spa Towns of Greece would like to draw renewed attention to one of the most distinctive and historically important thermal areas of north-western Greece: the wider Konitsa region in Epirus.

Here, two exceptional thermal resources coexist within the same wider geographical area: the unique natural steam baths of Amarantos and the historic thermal baths of Puxaria, historically connected with the present-day Kavasila thermal facilities.

This is not simply a story about thermal water and steam. It is the story of an entire borderland landscape where nature, health, history, culture and European geography meet.

The area lies close to the Greek-Albanian border and is surrounded by the mountains of Grammos, Smolikas and the wider Pindus range. Dense forests, rivers, gorges, mountain routes and traditional settlements create the natural foundations for an integrated destination combining thermal tourism, health and wellness, outdoor tourism, cultural heritage and historical tourism. The Municipality of Konitsa itself identifies Amarantos and Kavasila among the important thermal tourism destinations of the area.

The Amarantos Steam Baths – a rare natural phenomenon

The Amarantos thermal baths are located at approximately 1,260 metres above sea level, surrounded by pine and fir forests.

Their particular importance lies not merely in the existence of a thermal natural resource, but in the way the resource manifests itself: through naturally occurring thermal steam.

The Municipality of Konitsa describes the Amarantos baths as unique in their type in Europe, while local historical sources refer to the long-standing use and recognition of the thermal resource. Today, facilities and accommodation infrastructure exist in the area, providing visitors with the opportunity to experience the natural thermal steam.

Amarantos, however, is much more than a thermal facility. It is part of a historical mountain community. The village was formerly known as Isvoros until 1927, and several traditional buildings and monuments survive in the settlement. The wider area around Mount Kamenik and Grammos also witnessed intense fighting during the Greek Civil War, adding a significant layer of modern European history to the landscape.

Puxaria and the historic baths of the Sarantaporos River

The village of Puxaria occupies a particularly interesting place in the thermal history of the region.

Near the village, beside the Sarantaporos River, naturally hot water emerges from the ground. The Municipality of Konitsa records that thermal baths operated there before the Second World War and that the remains of the old bathing facilities could still be seen among the vegetation.

Those historic facilities were destroyed during the Second World War.

Across the river, the thermal tradition continued through the development of the present-day Kavasila thermal baths.

This historical continuity is important. Puxaria should not be viewed simply as an abandoned site. It represents a forgotten chapter of the region’s thermal heritage and could become an important element of a wider cultural and thermal route connecting Puxaria, Kavasila, Amarantos, Konitsa and the surrounding mountain communities.

The Municipality of Konitsa states that the therapeutic reputation of the springs was known as far back as the Middle Byzantine period. The present Kavasila facilities include thermal bathing infrastructure and pools.

A landscape marked by the modern history of Greece

Konitsa is not an ordinary tourist destination.

It is a place where natural beauty and modern European history intersect.

Konitsa was liberated in 1913, while the wider region was subsequently affected by the population movements of the 1920s, the Second World War and the Greek Civil War. The town and surrounding mountains became the scene of major events during the Civil War, while the proximity to the Greek-Albanian border gave the area particular strategic and historical importance.

This history should not be regarded merely as a painful memory of the past. It can become part of a modern European cultural route linking thermal heritage, historical memory, mountain tourism, hiking, nature, gastronomy and local culture.

What has actually been done?

For many years, our Association has followed with interest announcements concerning investment and modernization projects in the thermal facilities of Konitsa.

There are now documented official developments.

For the Amarantos Thermal Baths, a project entitled “Extension and Modernization of the Amarantos Thermal Baths Building, Konitsa” was launched with a budget of €1.3 million. The project progressed to implementation, while official records from 2025 also refer to supplementary works connected with its completion.

For the Kavasila Thermal Baths, an extension and modernization project with a budget of €1.5 million was planned, with funding through the INTERREG V-A Greece–Italy 2014–2020 programme. The Region of Epirus announced the selection of the contractor, and subsequent official decisions record extensions and administrative procedures concerning the implementation of the works.

There has also been a more recent effort to improve accessibility and establish a stronger connection between the two thermal destinations. In December 2025, the Region of Epirus proceeded with a technical-consultancy procedure for the preparation and maturation of the project for a road connection between Kavasila and Amarantos, specifically within the framework of developing thermal tourism.

In 2026, official regional decisions also recorded the acceptance of road-improvement works in the Amarantos area and on the road towards the Amarantos thermal baths. In June 2026, a further intervention was initiated concerning the restoration of slopes and road subsidence on the Konitsa–Amarantos Thermal Baths route.

These facts demonstrate that actual interventions have taken place and that it would be inaccurate to say that “nothing has been done”.

At the same time, a legitimate and necessary question remains:

What has actually been completed? What is fully operational today? What remains unfinished? And what is the long-term development plan?

Our request for clear information

The Panhellenic Association of Thermal Springs and Spa Towns of Greece respectfully requests a clear and comprehensive update from the management of the thermal facilities, the Municipality of Konitsa and the Region of Epirus concerning:

1. Which modernization works have been completed at the Amarantos Steam Baths?
2. Which works have been completed or are currently underway at Kavasila?
3. What is the present operational condition of both facilities?
4. What is their actual annual operating period?
5. What is the current condition of the access roads?
6. What is the present stage of the planned Amarantos–Kavasila connection?
7. Is there a specific plan for the preservation and interpretation of the historic Puxaria thermal site?
8. Is there an integrated strategy for developing Konitsa as a European thermal and health-tourism destination?

From criticism to cooperation

Our Association does not wish this letter to become merely another expression of criticism.

We believe there is now a genuine opportunity.

Amarantos possesses an exceptional natural phenomenon.

Puxaria possesses a unique historical thermal heritage.

Kavasila possesses organized thermal facilities.

Konitsa possesses a remarkable combination of mountains, rivers, gorges, traditional settlements, cultural monuments and modern European history.

What is needed is to connect these assets through a single, coherent strategy.

The European experience demonstrates that successful modern spa destinations are built not only around thermal water or steam. They depend on quality, safety, accessibility, scientific and medical standards, hospitality, environmental protection, cultural heritage and the creation of a complete visitor experience.

This is also consistent with the mission of the European Spas Association, which promotes balneology, spa medicine, prevention, rehabilitation, natural healing resources, quality and European cooperation within the spa and health-tourism sector.

An invitation to visitors and friends of thermal tourism

Through this letter, our Association also wishes to invite friends of thermal tourism, nature and history to discover Konitsa and its surrounding thermal heritage.

Visit Konitsa.

Experience the unique natural steam phenomenon of Amarantos.

Visit Kavasila and the Sarantaporos River.

Discover the historical traces of the old Puxaria thermal baths.

Explore the mountains, forests, rivers, gorges and historical sites of this extraordinary borderland.

Above all, experience a destination which possesses all the basic ingredients necessary to become a modern European thermal and health-tourism destination, provided that continuity, cooperation and serious long-term planning are ensured.

The Panhellenic Association of Thermal Springs and Spa Towns of Greece intends, when possible, to revisit the area and document first-hand the condition of the facilities, the progress of the works and the real development potential of the region.

We do not seek more promises.

We seek to see the completed projects, to see the facilities operating, to listen to the local community and to contribute, wherever possible, to ensuring that Amarantos, Puxaria and Kavasila receive the place they deserve on the Greek and European map of thermal tourism.

Their history is long.

Their natural heritage is exceptional.

Their future, however, can be even greater.

Yours sincerely,

For the Board of Directors
of the Panhellenic Association of Thermal Springs and Spa Towns of Greece

President
Anestis Anastasiadis

Vice-President
Achilleas Metaloulis

Secretary-General
Makis Kifokeris

Thessaloniki, Greece
Tel.: +30 2310 905164