Ηοικονομική αξία του ιαματικού τουρισμού μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ την ίδια τη λουτροθεραπεία. Διαμονή, εστίαση, spa, υπηρεσίες ευεξίας, δραστηριότητες αναψυχής και τοπικά προϊόντα διευρύνουν το εύρος της εμπειρίας και ενισχύουν τη δαπάνη των επισκεπτών. Τη δυναμική αυτή δείχνουν τόσο τα τελευταία στοιχεία της διεθνούς αγοράς όσο και η περίπτωση της Ιταλίας, όπου οι θερμαλιστικοί προορισμοί κατέγραψαν το 2025 τζίρο άνω των 5 δισ. ευρώ.

Στην Ελλάδα, η απόσταση από αυτό το μοντέλο παραμένει μεγάλη, με νέες επενδύσεις να επιχειρούν τη διεύρυνση των υπηρεσιών που συνδέονται με τον ιαματικό τουρισμό. Από τον Πολιχνίτο της Λέσβου έως τις ιαματικές πηγές της Μακεδονίας και της Θράκης έχουν εγκριθεί σχέδια για νέες εγκαταστάσεις και αναβαθμίσεις υφιστάμενων μονάδων, ενώ στο χαρτοφυλάκιο της ΕΤΑΔ βρίσκονται ιστορικές εγκαταστάσεις σε διαφορετικά στάδια αξιοποίησης.

Τα 5 δισ. ευρω της ιταλικης αγορας

Στην Ιταλία, 24 εκατ. τουριστικές διανυκτερεύσεις δημιούργησαν το 2025 οικονομική δραστηριότητα άνω των 5 δισ. ευρώ στους θερμαλιστικούς προορισμούς της χώρας. Σύμφωνα με στοιχεία του Παρατηρητηρίου Οικονομίας του Τουρισμού της ιταλικής ένωσης επιμελητηρίων Unioncamere και του ερευνητικού ινστιτούτου ISNART, που παρουσιάστηκαν τον Ιανουάριο του 2026, περίπου 3 δισ. ευρώ, δηλαδή το 60% του συνολικού ποσού, προήλθαν από διεθνείς επισκέπτες.

Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο πού ξοδεύονται αυτά τα χρήματα. Σχεδόν 2 δισ. ευρώ κατευθύνθηκαν σε καταλύματα και εστίαση. Άλλα 1,9 δισ. ευρώ αφορούσαν θερμαλιστικές υπηρεσίες, wellness και δραστηριότητες αναψυχής, ενώ περίπου 1 δισ. ευρώ δαπανήθηκε σε αγορές, από τοπικά τρόφιμα και χειροτεχνία έως ένδυση και άλλα προϊόντα.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η οικονομική δραστηριότητα μιας λουτρόπολης εκτείνεται σε πολύ περισσότερες υπηρεσίες από την ίδια τη λουτροθεραπεία. Η ιταλική έρευνα καταλήγει ότι οι ανταγωνιστικότεροι προορισμοί συνδυάζουν τη θερμαλιστική εμπειρία με τον πολιτισμό, το τοπίο και τη γαστρονομία της περιοχής.

Στην ευρύτερη αγορά του τουρισμού ευεξίας, η Ιταλία καταγράφει επίσης σημαντικά μεγέθη. Σύμφωνα με το Global Wellness Institute, το wellness tourism, τα spa και οι ιαματικές και μεταλλικές πηγές έφτασαν συνολικά κοντά στα 27 δισ. δολάρια το 2024.

Μια παγκοσμια αγορα σχεδον 72 δισ. δολαριων

Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα τελευταία πλήρη στοιχεία του Global Wellness Institute καταγράφουν 31.386 εμπορικά εκμεταλλεύσιμες εγκαταστάσεις ιαματικών και μεταλλικών πηγών σε 130 χώρες. Τα έσοδά τους έφτασαν τα 71,7 δισ. δολάρια το 2024, αυξημένα κατά 11,1% σε σχέση με το 2023 και 9% υψηλότερα από τα επίπεδα του 2019.

Στην Ευρώπη, τα έσοδα από τις ιαματικές πηγές έφτασαν τα 29,35 δισ. δολάρια το 2024, από 26,6 δισ. έναν χρόνο νωρίτερα. Η Ευρώπη και η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού κυριαρχούν στην παγκόσμια αγορά, καθώς μαζί συγκεντρώνουν πάνω από το 93% τόσο των εγκαταστάσεων όσο και των εσόδων. Πρόκειται για τις δύο περιοχές με μακρά παράδοση στον θερμαλισμό.

Πιο αποκαλυπτική από το συνολικό μέγεθος είναι η διαφορά μεταξύ των επιχειρηματικών μοντέλων. Η πλειονότητα των εγκαταστάσεων διεθνώς εξακολουθεί να αποτελείται από πιο παραδοσιακές μονάδες κολύμβησης και λουτροθεραπείας, με χαμηλότερες τιμές και μεγαλύτερη εξάρτηση από την τοπική πελατεία.

Περίπου το ένα τέταρτο, όμως, βρίσκεται σε υψηλότερη κατηγορία, απευθύνεται περισσότερο σε τουρίστες και προσθέτει υπηρεσίες spa. Αυτή η μειοψηφία συγκεντρώνει πάνω από τα δύο τρίτα των συνολικών εσόδων του κλάδου. Στους υπολογισμούς του GWI περιλαμβάνονται όχι μόνο τα έσοδα από τη χρήση των ιαματικών πηγών, αλλά και όσα προέρχονται από spa και θεραπείες, αναψυχή, εστίαση, διαμονή και άλλες υπηρεσίες της εγκατάστασης.

Η επενδυτική δραστηριότητα παραμένει ισχυρή, με το GWI να καταγράφει περισσότερα από 250 projects σε στάδιο ανάπτυξης διεθνώς. Σε χώρες με παλαιότερη παράδοση στον θερμαλισμό, μέρος των επενδύσεων κατευθύνεται στην ανακαίνιση κλειστών ή παλαιότερων εγκαταστάσεων και στην αναβάθμιση των υπηρεσιών ώστε να μπορούν να απευθυνθούν και στη διεθνή τουριστική αγορά.

Απο τις πηγες στις επενδυσεις

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει πρόσφατη επίσημη μέτρηση που να αποτιμά συνολικά τον τζίρο και τις διανυκτερεύσεις του ιαματικού τουρισμού. Η κινητικότητα φαίνεται σήμερα κυρίως στα επενδυτικά σχέδια που έχουν εγκριθεί ή βρίσκονται σε διαδικασία υλοποίησης.

Ένα μέρος αυτής της προσπάθειας περνά από το Ταμείο Ανάκαμψης και το πρόγραμμα για τον τουρισμό υγείας και ευεξίας με την αξιοποίηση ιαματικών πηγών. Η δράση χρηματοδοτεί επενδύσεις για την αναβάθμιση υφιστάμενων ή τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων ιαματικού τουρισμού και απευθύνεται τόσο σε φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και δημόσιες εταιρείες όσο και σε επιχειρήσεις.

Στον Πολιχνίτο της Λέσβου, για παράδειγμα, το σχέδιο για την Ιαματική Πηγή «Ιπποκράτης» διευρύνει τις παρεχόμενες υπηρεσίες πέρα από την υδροθεραπεία, προσθέτοντας εξωτερικές πισίνες, κινησιοθεραπεία και άσκηση, με στόχο η εγκατάσταση να λειτουργεί οκτώ μήνες τον χρόνο. Επενδυτικά σχέδια έχουν εγκριθεί επίσης για το Άγκιστρο Σερρών, τα Λουτρά Αμμουδάρας στο Άργος Ορεστικό, το Λουτροχώρι Σκύδρας, τις Θέρμες Ξάνθης και την Τραϊανούπολη.

Η υλοποίηση των σχεδίων βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Μέσα στο 2026 τα χρονοδιαγράμματα τροποποιήθηκαν επανειλημμένα, με την τελευταία σχετική απόφαση του Υπουργείου Τουρισμού στις 7 Αυγούστου να αφορά το σύνολο των εγκεκριμένων επενδυτικών σχεδίων της δράσης.

Το χαρτοφυλακιο των δημοσιων ιαματικων εγκαταστασεων

Διαφορετική είναι η περίπτωση των ιαματικών ακινήτων που βρίσκονται στο χαρτοφυλάκιο της ΕΤΑΔ, της εταιρείας που διαχειρίζεται και αξιοποιεί σημαντικό μέρος της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου. Στο χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνονται τουριστικά ακίνητα και εγκαταστάσεις, μεταξύ αυτών και ιαματικές πηγές. Η ίδια η ΕΤΑΔ περιλαμβάνεται, άλλωστε, στους δυνητικούς δικαιούχους του προγράμματος του Ταμείου Ανάκαμψης για τις εγκαταστάσεις ιαματικού τουρισμού.

Σε αυτό το χαρτοφυλάκιο συναντώνται εγκαταστάσεις με διαφορετικές ανάγκες και διαφορετικό βαθμό ωριμότητας. Ο Καϊάφας, η Υπάτη και η Αιδηψός είναι χαρακτηριστικές περιπτώσεις όπου μέσα στο 2026 καταγράφονται κινήσεις γύρω από τη λειτουργία, τη συντήρηση και την προστασία των εγκαταστάσεων. Στην Αιδηψό χρειάστηκαν, μεταξύ άλλων, εργασίες προσωρινής προστασίας των κτιρίων, ενώ σε Υπάτη και Καϊάφα προχώρησαν διαδικασίες για την υποστήριξη της λειτουργίας των μονάδων.

Στην Υπάτη γίνεται επίσης προσπάθεια να αξιοποιηθούν χώροι πέρα από την καθαυτό ιαματική χρήση. Τον Ιούλιο η ΕΤΑΔ προκήρυξε την εκμίσθωση καταστήματος μέσα στην εγκατάσταση της Ιαματικής Πηγής, προσθέτοντας μια ακόμη εμπορική χρήση στον χώρο.

Τα νέα επενδυτικά σχέδια και οι υφιστάμενες δημόσιες εγκαταστάσεις βρίσκονται σε διαφορετικό σημείο εκκίνησης. Τα πρώτα προβλέπουν περισσότερες υπηρεσίες και μεγαλύτερη περίοδο λειτουργίας, ενώ σε μέρος του δημόσιου αποθέματος οι παρεμβάσεις επικεντρώνονται ακόμη στη λειτουργία, τη συντήρηση και την αξιοποίησή του.

Εδώ βρίσκεται και η απόσταση από μια ώριμη αγορά όπως η ιταλική. Στην Ιταλία, η θερμαλιστική εμπειρία έχει ήδη συνδεθεί σε μεγάλη κλίμακα με ξενοδοχεία, εστίαση, wellness, δραστηριότητες και αγορές, δημιουργώντας άμεσο τζίρο άνω των 5 δισ. ευρώ το 2025. Στην Ελλάδα, μεγάλο μέρος της προσπάθειας βρίσκεται ακόμη ένα στάδιο νωρίτερα, στη δημιουργία και την αναβάθμιση των υποδομών που θα μπορούν να στηρίξουν μεγαλύτερη τουριστική δαπάνη και μεγαλύτερη περίοδο λειτουργίας.