Την περασμένη Κυριακή η «Μακεδονία» αποκάλυψε ότι η αγορά των 48 «πολυκέντρων ανακύκλωσης», τα περίφημα «σπιτάκια», προϋπολογισμού 17,7 εκατ. ευρώ, στην οποία προχώρησε ο δήμος Θεσσαλονίκης επί θητείας του Κωνσταντίνου Ζέρβα ελέγχεται από τις αρμόδιες δημοσιονομικές αρχές έπειτα από εισαγγελική παραγγελία. Όπως είχε γράψει η «ΜτΚ» το Σώμα Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος (Επιχειρησιακή Διεύθυνση Μακεδονίας) ζήτησε από τον δήμο, με έγγραφο που απέστειλε στις 26 Φεβρουαρίου, να του δοθούν όλα τα έγγραφα τα οποία αφορούν τη συγκεκριμένη υπόθεση. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, εντός των προσεχών ημερών ο πλήρης φάκελος της υπόθεσης θα βρίσκεται στα χέρια του ΣΔΟΕ το οποίο θα εξετάσει ένα προς ένα, όλα τα έγγραφα και τις αποφάσεις, από την αρχή της διαδικασίας, δηλαδή από την αίτηση για υπαγωγή της προμήθειας στο πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης» έως την ολοκλήρωση της προμήθειας, κυρίως των 44 από τα 48 «σπιτάκια» που τοποθετήθηκαν άρον άρον τους δύο τελευταίους μήνες της θητείας του κ. Ζέρβα.

Το πρώτο «εντέλλεσθε»

Όπως είχαμε αποκαλύψει την περασμένη Κυριακή ένα από τα θέματα τα οποία πρόκειται να διερευνήσει το ΣΔΟΕ είναι το ποιος εκπόνησε τις τεχνικές προδιαγραφές, τις μελέτες και τη διακήρυξη του διαγωνισμού. Εάν αυτές έγιναν από τις υπηρεσίες του δήμου ή από εξωτερικό συνεργάτη και απλώς ο δήμος τις υιοθέτησε και τις εμφάνισε ως δικές του. Σύμφωνα με πληροφορίες, ανάμεσα στα εκατοντάδες έγγραφα και στις δεκάδες αποφάσεις υπάρχουν κάποια τα οποία έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και θεωρείται βέβαιο πως πρόκειται να μπουν στο μικροσκόπιο των αρμοδίων ελεγκτικών αρχών. Ένα απ’ αυτά αφορά έγγραφο με ημερομηνία 11 Αυγούστου 2022 το οποίο φέρει την υπογραφή του τότε αντιδημάρχου Καθαριότητας και Ανακύκλωσης, Κώστα Ιακώβου. Με αυτό ο κ. Ιακώβου δίνει εντολή (Εντέλλεσθε) προς τον προϊστάμενο της Διεύθυνσης Ανακύκλωσης και Ανάπτυξης Συστημάτων Κυκλικής Οικονομίας, Δημήτριο Μαϊτό «να υπογραφεί η συνημμένη μελέτη που αφορά ‘Προμήθεια και εγκατάσταση πολυκέντρων ανακύκλωσης στα πλαίσια του προγράμματος ‘Αντώνης Τρίτσης ΑΤ04′, σύμφωνα με την υπ’ αρ. πρωτ. 223223/11/8/2022 Έκθεση σκοπιμότητας – Εντολή σύνταξης οριστικής μελέτης δημοπράτησης».

Η διαταγή (το Εντέλλεσθε) του αντιδημάρχου γεννά ερωτήματα σχετικά με το πρόσωπο ή τον φορέα που εκπόνησε τη συγκεκριμένη μελέτη για την οποία απαιτείται η άμεση υπογραφή. Ένα απ’ αυτά είναι το «εάν αυτή η μελέτη έγινε από το δήμο, τότε ποιος ο λόγος του ‘Εντέλλεσθε’ προκειμένου να υιοθετηθεί και να υπογραφεί από τον προϊστάμενο της αρμόδιας υπηρεσίας;».
Στο ερώτημα αυτό θα κληθεί να βρει απαντήσεις το ΣΔΟΕ και ειδικότερα στο εάν η μελέτη ήρθε έτοιμη, «απ’ έξω» και εάν «ναι», από ποιον. Επιπλέον, την έρευνα θα απασχολήσει και εάν η μελέτη, όπως και η διακήρυξη του διαγωνισμού έχουν ομοιότητες με αντίστοιχα στοιχεία άλλων διαγωνισμών για την προμήθεια «πολυκέντρων ανακύκλωσης».

Υπενθυμίζεται ότι πανομοιότυποι διαγωνισμοί έγιναν και από άλλους φορείς της Αυτοδιοίκησης, με τις ίδιες πάνω κάτω διακηρύξεις και, κυρίως, τους ίδιους υπερκοστολογημένους προϋπολογισμούς. Μεταξύ αυτών, όπως έγραψε η «Μακεδονία» είναι και φορείς των περιφερειών Αττικής, Κρήτης και Πελοποννήσου, οι οποίοι αγόρασαν 248 «σπιτάκια» για τα οποία δαπανήθηκαν 84 εκατ. ευρώ, δηλαδή, 335.000 ευρώ κατά μέσο όρο το καθένα. Ειδικότερα, η περιφέρεια Αττικής, δια του ΕΔΣΝΑ, προμηθεύτηκε 130 «σπιτάκια» έναντι 48 εκατ. (369.230 το ένα), η περιφέρεια Κρήτης, δια του ΕΣΔΑΚ πήρε 60 έναντι 18 εκατ. (300.000 το ένα) και η περιφέρεια Πελοποννήσου, δια του ΦοΔΣΑ αγόρασε 58 έναντι 17,4 εκατ. (300.000 το ένα).

Στο δήμο Θεσσαλονίκης το κάθε «σπιτάκι» κόστισε 370.000 (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ).
Οι προμήθειες των τριών περιφερειών υπενθυμίζεται ότι ερευνάται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία καθώς χρησιμοποιήθηκαν και κοινοτικοί πόροι για την αγορά των 248 «πολυκέντρων ανακύκλωσης». Επίσης, για την ίδια υπόθεση το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχει ζητήσει, έγγραφο το οποίο δημοσίευσε την περασμένη Κυριακή η «Μακεδονία» να επιστραφούν 40 εκατ. ευρώ, καθώς θεωρεί ότι οι τιμές αγοράς ήταν υπερκοστολογημένες.

Θα διερευνηθεί, επίσης, εάν υπήρχαν στη διακήρυξη του διαγωνισμού «φωτογραφικοί» όροι προκειμένου να περιοριστεί ο ανταγωνισμός με σκοπό να ευνοηθεί συγκεκριμένος υποψήφιος ανάδοχος. Υπενθυμίζεται ότι, όπως είχε αποκαλύψει την περασμένη Κυριακή η «Μακεδονία», στον διαγωνισμό των 17,7 εκατ. προσήλθαν τυπικά δύο ενδιαφερόμενοι, η ΤΕΧΑΝ και η TOMPRA. Ωστόσο, η δεύτερη εταιρεία απορρίφθηκε καθώς κατέθεσε εγγυητική επιστολή η οποία απευθυνόταν προς άλλο φορέα και όχι προς το Δήμο Θεσσαλονίκης που ήταν η αναθέτουσα αρχή. Επιπλέον, η κατάθεση της εγγυητικής έγινε εκπρόθεσμα. Έτσι κατατέθηκε τελικά μία προσφορά, με έκπτωση μόλις 0,5% την οποία παρόλα αυτά ο δήμος την έκανε δεκτή και ολοκλήρωσε το διαγωνισμό.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της έρευνας το ΣΔΟΕ θα ελέγξει εάν ο συγκεκριμένος ανάδοχος του έργου έχει αναλάβει και άλλες παρόμοιες συμβάσεις για το ίδιο αντικείμενο και με τις ίδιες τιμές.

«Εντέλλεσθε» για γρήγορη παραλαβή

Μετά την ανακήρυξη του αναδόχου, στις 5 Μαΐου 2023 υπογράφεται «Συμφωνία πλαίσιο» μεταξύ αναδόχου και δήμου, αντικείμενο της οποίας ήταν «η τμηματική προμήθεια, εγκατάσταση και λειτουργία 48 πολυκέντρων ανακύκλωσης, όταν και εφόσον κρίνεται σκόπιμο από το δήμο Θεσσαλονίκης, που θα οδηγεί στη σύναψη επιμέρους εκτελεστικών συμβάσεων». Σύμφωνα με αυτήν ο δήμος θα αγόραζε αυτά τα 48 «σπιτάκια» τμηματικά, ανάλογα με τις ανάγκες του και αφού προηγουμένως θα είχε καθορίσει και τα σημεία στα οποία αυτά θα τοποθετηθούν. Για δε την κάθε τμηματική προμήθεια θα υπογραφόταν ξεχωριστή «εκτελεστική σύμβαση» η οποία θα προέβλεπε τον αριθμό και τις θέσεις για το κάθε «πολύκεντρο ανακύκλωσης».

Στις 21 Σεπτεμβρίου 2023 δήμος και ανάδοχος υπέγραψαν την 1η Εκτελεστική Σύμβαση ώστε να ξεκινήσει η πρώτη προμήθεια για τα «σπιτάκια». Σε αυτήν προβλεπόταν προμήθεια 19 «πολυκέντρων» μέσα στο πρώτο τρίμηνο (έως 20/12/23), άλλων 13 τον 4ο και 5ο μήνα (έως τέλος Φεβρουαρίου 2024) και τα υπόλοιπα 16 έως το τέλος της 1ης Εκτελεστικής σύμβασης, δηλαδή ως το τέλος Μαρτίου 2024.
Ωστόσο, έως τα Χριστούγεννα του 2023 αντί για 19 «σπιτάκια», όπως αναφερόταν αναλυτικά στη σύμβαση, στην οποία περιγράφονταν μάλιστα και τα σημεία όπου θα τοποθετηθούν, αγοράστηκαν τελικά τα 44 από τα 48.

Όπως αποκαλύπτει σήμερα η «Μακεδονία» για να επιτευχθεί αυτό το… κατόρθωμα χρειάστηκε ο αντιδήμαρχος κ. Ιακώβου να υπογράψει και δεύτερο «Εντέλλεσθε», να διατάξει δηλαδή την αρμόδια υπηρεσία να προχωρήσει στην προμήθεια των «πολυκέντρων» νωρίτερα απ’ ότι προέβλεπε η 1η Εκτελεστική Σύμβαση.

Συγκεκριμένα, στις 30 Νοεμβρίου 2023 ένα μήνα δηλαδή πριν η διοίκηση του κ. Ζέρβα να αποχωρήσει από το δήμο ο κ. Ιακώβου υπογράφει νέο «Εντέλλεσθε» το οποίο απευθύνει προς τον προϊστάμενο της Διεύθυνσης Ανακύκλωσης και Ανάπτυξης Συστημάτων Κυκλικής Οικονομίας, Δημήτριο Μαϊτό και προς τον προϊστάμενο του τμήματος Μελετών, Κοσμά Μηνάδη. Τους ζητά να φροντίσουν ώστε να προχωρήσουν «άμεσα όλες οι ενέργειες που απαιτούνται για την ολοκλήρωση των υποχρεώσεων του Δήμου Θεσσαλονίκης που απορρέουν από την Εκτελεστική Σύμβαση έως 22.12.2023».
Η διοίκηση του κ. Ζέρβα επιδεικνύει μία βιασύνη, δηλαδή, να ολοκληρώσει την προμήθεια και των 48 «πολυκέντρων» πριν από τα Χριστούγεννα, αντί για το Μάρτιο 2024 που προέβλεπε η σύμβαση, καθώς μετά θα αποχωρούσε από το δημαρχείο.

Μέσα στη βιασύνη τους να ολοκληρώσουν τη δουλειά πριν από την αποχώρησή τους, τοποθετούσαν άρον άρον τα «σπιτάκια» όπου έβρισκαν ελεύθερο χώρο, με αποτέλεσμα να υπάρξουν αστοχίες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της τοποθέτησης «πολυκέντρου» στην αλέα μεταξύ του δημαρχείου και του Βυζαντινού Μουσείου το οποίο στη συνέχεια απομάκρυνε η σημερινή διοίκηση του δήμου, έπειτα και από παρέμβαση της διοίκησης του Μουσείου.

Υπήρξαν και άλλες αστοχίες τις οποίες εντόπισε η αρμόδια υπηρεσία. Για μία απ’ αυτές ζήτησε με έγγραφό της στις 12 Δεκεμβρίου 2023 να απομακρυνθεί ένα από τα «σπιτάκια» από το σημείο στο οποίο είχε τοποθετηθεί. Λίγη ώρα αργότερα, την ίδια μέρα, ο κ. Ιακώβου εξέδωσε νέο «Εντέλλεσθε» με παραλήπτες τον Θωμά Αστερίου, αναπληρωτή προϊστάμενο της Διεύθυνσης Ανακύκλωσης και Ανάπτυξης Συστημάτων Κυκλικής Οικονομίας, τον κ. Μηνάδη και μία υπάλληλο του τμήματος Μελετών και τους ζητά «όπως ανακαλέσετε άμεσα το υπ’ αριθμ. Πρωτ. 295108/12.12.2023 έγγραφό σας με θέμα ‘Ενημέρωση για απομάκρυνση πολυκέντρου’ για το οποίο ουδέποτε ενημερώθηκα…».

*Δημοσιεύτηκε στη «ΜτΚ» στις 29 Μαρτίου 2026