ΣΤΗΝ μνήμη του Αλέκου Παναγούλη – Πρωτομαγιά 2026
ΤΟΥ Ανέστης Αναστασιάδη

Την Παρασκευή είναι Πρωτομαγιά. Μια ημέρα που δεν είναι απλώς αργία ή ευκαιρία για ένα τριήμερο· είναι ημέρα μνήμης, αγώνα και ιστορικής συνείδησης. Μια ημέρα δεμένη με το αίμα των εργατών του Σικάγο το 1886, με τους αγώνες για αξιοπρέπεια, ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη σε όλο τον κόσμο.

Θέλω, με αυτή την ευκαιρία, να θυμηθούμε ορισμένα γεγονότα που σημάδεψαν για πάντα τη δική μας Πρωτομαγιά.

Η πρώτη Πρωτομαγιά μετά την πτώση της χούντας μάς βρήκε ελεύθερους, αλλά όχι πραγματικά ήσυχους. Εμείς που περάσαμε από τις φυλακές εκείνα τα σκοτεινά χρόνια, κουβαλούσαμε ακόμα μέσα μας τις πληγές και τις μνήμες. Θυμάμαι πως μαζί με τον φίλο μου τον Νώντα και τη σύζυγό μου αποφασίσαμε να πάμε στο Πλατύ, έξω από το χωριό, για να γιορτάσουμε αυτή τη μέρα με απλότητα αλλά και συγκίνηση.

Στρώσαμε ό,τι είχαμε φέρει από το σπίτι και ανοίξαμε ένα μικρό ραδιόφωνο, για να ακούμε ειδήσεις. Η χώρα προσπαθούσε ακόμη να σταθεί στα πόδια της. Τίποτα δεν ήταν δεδομένο.

Ξαφνικά, ο αδερφός μας από την Κατερίνη έφτασε αναστατωμένος. Είχε ακούσει στο ραδιόφωνο, μέσα στο αυτοκίνητο, μια είδηση που πάγωσε τον χρόνο: ο Αλέκος Παναγούλης ήταν νεκρός.

Δεν το πιστεύαμε. Κοιταζόμασταν μεταξύ μας χωρίς λέξεις. Η Πρωτομαγιά εκείνη τελείωσε πριν καν αρχίσει. Μαζέψαμε τα πράγματά μας και επιστρέψαμε στη Θεσσαλονίκη. Από εκεί, μαθαίναμε σιγά-σιγά τις λεπτομέρειες. Ένας άνθρωπος που στάθηκε σύμβολο αντίστασης στη δικτατορία, που βασανίστηκε, που δεν λύγισε, είχε χαθεί ξαφνικά. Πολλοί, ανάμεσά τους και ο Ανδρέας Παπανδρέου, μίλησαν ανοιχτά για δολοφονία.

Δεν αργήσαμε να κατεβούμε στην Αθήνα. Εκεί συναντήσαμε δεκάδες, εκατοντάδες πρώην πολιτικούς κρατούμενους. Ανθρώπους που είχαν μοιραστεί τον ίδιο αγώνα, τα ίδια κελιά, την ίδια αγωνία. Όλοι αναρωτιόμασταν το ίδιο πράγμα: πώς γίνεται να χάνεται έτσι ένας τέτοιος άνθρωπος;

Στην κηδεία του, η Αθήνα ήταν στους δρόμους. Ένα ποτάμι λαού. Το φέρετρο το σηκώσαμε εμείς, οι φίλοι του από τις φυλακές της Αίγινας, του Επταπυργίου και αλλού. Ήταν το τελευταίο “παρών” σε έναν συναγωνιστή που δεν συμβιβάστηκε ποτέ.

Από τότε, κάθε Πρωτομαγιά δεν είναι ίδια για μένα. Δεν είναι μόνο γιορτή. Είναι και μνήμη. Είναι και χρέος.

Θέλω επίσης να θυμίσω ένα ακόμη γεγονός που σημάδεψε τη Θεσσαλονίκη. Σε μια Πρωτομαγιά, στην πλατεία Αριστοτέλους, την ώρα της εργατικής συγκέντρωσης, ακούστηκε από τα μεγάφωνα πως “έφυγε” ο Θανάσης Σιούλης, στέλεχος του εργατικού κινήματος και αντιπρόεδρος του Εργατικού Κέντρου. Πάγωσαν όλοι. Η στιγμή εκείνη είχε το ίδιο βάρος, την ίδια σιωπή, την ίδια συναισθηματική φόρτιση.

Δύο άνθρωποι, δύο αγωνιστές, συνδέθηκαν για πάντα με την Πρωτομαγιά. Και όμως, με τα χρόνια, τα ονόματά τους ακούγονται όλο και λιγότερο.

Αναρωτιέμαι: αυτή την Παρασκευή, στις συγκεντρώσεις των εργαζομένων, είτε μπροστά στο Εργατικό Κέντρο είτε στην Εγνατία και τη Βενιζέλου, θα ακουστούν τα ονόματά τους; Θα υπάρξει μια αναφορά; Ή θα συνεχίσουμε να ξεχνάμε;

Η Πρωτομαγιά δεν είναι απλώς μια εκδήλωση. Είναι ιστορία. Είναι αγώνας. Και χωρίς μνήμη, δεν υπάρχει ούτε το ένα ούτε το άλλο.

Τα χρόνια πέρασαν. Όμως κάποια πράγματα δεν πρέπει να ξεχαστούν.

Ανέστης Αναστασιάδης
Πρώην αντιδήμαρχος Δήμου Θεσσαλονίκης
Πρώην πολιτικός κρατούμενος στις φυλακές Αίγινας και Επταπυργίου

Θεσσαλονίκη, 27/4/2026

ΝΩΝΤΑΣ ΟΧΟΝΟΣ ΣΤΑΘΗΣ ΓΙΩΤΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΩΜΕΡΙΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΙ ΔΥΟ ΠΡΩΗΝ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ

ΑΛΕΚΟΣ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ