ΕΠΙΣΤΟΛΗ

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΥΦΥΠΟΥΡΓΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

κ. Ιάσονα Φωτήλα

Κύριε Υφυπουργέ,

Ο Σύνδεσμος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ)1967–1974 ζητεί την άμεση παρέμβασή σας για την απαλλαγή από τα τέλη χρήσης του κινηματογραφικού υλικού που καταγράφεται σε χώρους εγκλεισμού, όπως στο Επταπύργιο Θεσσαλονίκης — Γεντί Κουλέ, στις πρώην φυλακές της Αίγινας και στη Γυάρο,

Σ΄ αυτούς τους χώρους μαρτυρίου και αντίστασης στην επτάχρονη δικτατορία, μέλη του Συνδέσμου μας έχουν καταθέσει τις προσωπικές τους μαρτυρίες από όσα βίωσαν κατά τη φυλάκιση και την εξορία τους την περίοδο 1967–1974. Η επιστροφή τους στους τόπους όπου στερήθηκαν την ελευθερία τους και η καταγραφή των εμπειριών τους αποτελούν πολύτιμη συμβολή στη διάσωση της ιστορικής μνήμης και στη μετάδοσή της στις νεότερες γενιές.

Πώς όμως συμβιβάζεται δημόσιοι θεσμοί να στηρίζουν τη διάσωση της αντιδικτατορικής μνήμης και, την ίδια στιγμή, η τιμολογιακή πολιτική του Υπουργείου Πολιτισμού να επιβαρύνει την ίδια προσπάθεια με κόστος που υπερβαίνει τις οικονομικές της δυνατότητες; Αυτό συνέβη, π.χ., με το ντοκιμαντέρ «Με μολύβι και χαρτί από τη φυλακή», σε σκηνοθεσία Μαρίνας Δανέζη, σενάριο Εριφύλης Μαρωνίτη και παραγωγή Laika Productions Ε.Ε.;

Η ταινία υλοποιήθηκε σε συμπαραγωγή με την ΕΡΤ και με τη στήριξη της Τράπεζας της Ελλάδος και της Βουλής των Ελλήνων, γεγονός που αναδεικνύει την αναγνώριση της ιστορικής και πολιτιστικής της σημασίας. Η εταιρεία παραγωγής, ενώ έχει ήδη καταβάλει τα προβλεπόμενα τέλη κινηματογράφησης, καλείται τώρα να καταβάλει επιπλέον τέλη για τη χρήση του παραπάνω υλικού στην ταινία. Θεωρούμε ότι αυτή η πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση παραβλέπει τον ιδιαίτερο, ιστορικό χαρακτήρα του έργου και, κυρίως, τη βιωματική σχέση των ανθρώπων που καταθέτουν τη μαρτυρία τους με τους συγκεκριμένους τόπους.

Το σχετικό θεσμικό πλαίσιο περιλαμβάνει το άρθρο 46 του ν. 4858/2021 (ΦΕΚ Α΄ 220/19.11.2021) και την ΚΥΑ ΥΠΠΟΤ/ΔΟΕΠΥ/ΤΟΠΥΝΣ/126463/28.12.2011 (ΦΕΚ Β΄ 3046/30.12.2011). Ειδικότερα, το άρθρο 6 παρ. 2 της ΚΥΑ προβλέπει, για έργα συνολικού κόστους παραγωγής από 50.001 έως 200.000 ευρώ, τέλος 20 ευρώ ανά δευτερόλεπτο απεικόνισης, δηλαδή 1.200 ευρώ ανά λεπτό. Η παρ. 3 προβλέπει μείωση κατά 50% για έργα με κυρίως εκπαιδευτικό, επιστημονικό ή πολιτιστικό χαρακτήρα. Ακόμη και μετά τη μείωση αυτή, η επιβάρυνση ανέρχεται στα 600 ευρώ ανά λεπτό, πλέον του αναλογούντος ΦΠΑ!

Η εφαρμογή αδιακρίτως μιας τιμολογιακής κλίμακας ανά δευτερόλεπτο ακόμη και στους τόπους όπου οι ίδιοι οι αφηγητές υπήρξαν κρατούμενοι/ες και εξόριστοι/ες, δείχνει, αντικειμενικά, έλλειψη σεβασμού σε ό,τι αντιπροσωπεύουν και θα λειτουργεί αποθαρρυντικά και απαγορευτικά σε παρόμοιες μελλοντικές προσπάθειες αυθεντικής ανάδειξης ιστορικών γεγονότων εκεί όπου διαδραματίστηκαν.

Οι παραπάνω χώροι συνδέονται άρρηκτα με τη ζωή, τις διώξεις και τους αγώνες των μελών μας. Η ζωντανή τους παρουσία σ’ αυτούς δίνει περιεχόμενο στην ιστορία των μνημείων και διασώζει εμπειρίες που κινδυνεύουν να χαθούν οριστικά. Η Πολιτεία οφείλει να στηρίζει αυτή την προσπάθεια και να αναγνωρίζει έμπρακτα την αξία της.

Αντίθετα, η υπαγωγή τέτοιων ντοκιμαντέρ στη γενική τιμολογιακή πολιτική των κινηματογραφικών παραγωγών, με μόνη διαφοροποίηση μια ποσοστιαία έκπτωση, είναι κατά την άποψή μας ισοπεδωτική και αναιρεί τον ιστορικό και παιδευτικό τους χαρακτήρα.

Για τους λόγους αυτούς ζητούμε:

Τη θέσπιση ρητής απαλλαγής από τέλη κινηματογράφησης και χρήσης για ντοκιμαντέρ ιστορικής τεκμηρίωσης στα οποία μέλη του ΣΦΕΑ 1967-1974 και επιζώντες πολιτικών διώξεων καταθέτουν τις μαρτυρίες τους στους τόπους φυλάκισης και εξορίας τους.

Ο σεβασμός προς τους ανθρώπους που υπέστησαν διώξεις για τις δημοκρατικές τους πεποιθήσεις πρέπει να αποτυπώνεται και στις διοικητικές αποφάσεις της Πολιτείας. Η μαρτυρία τους αποτελεί ιστορική παρακαταθήκη. Η διάσωσή της δεν μπορεί να εξαρτάται από τη δυνατότητα μιας παραγωγής να πληρώνει κάθε λεπτό καταγραφής της.

Εξάλλου, το ίδιο το άρθρο 46 παρ. 5 του ν. 4858/2021 προβλέπει τον καθορισμό περιπτώσεων απαλλαγής και έκπτωσης με Κοινή Υπουργική Απόφαση. Ζητούμε να αναλάβετε, σε συνεργασία με τις συναρμόδιες αρχές, την αναγκαία πρωτοβουλία για την ουσιαστική αντιμετώπιση του ζητήματος.

Αθήνα 5-11-2026

Με εκτίμηση,