• Το Υπερταμείο προκηρύσσει διαγωνισμό για 99ετή παραχώρηση δικαιωμάτων σε εκτάσεις και τη χρήση της ιαματικής πηγής στις Θερμοπύλες, προκαλώντας αντιδράσεις για το μοντέλο διαχείρισης.
• Οκτώ βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ κατέθεσαν ερώτηση στη Βουλή ζητώντας αποσαφήνιση των όρων παραχώρησης και αιτιολόγηση της επιλογής του 99ετούς μοντέλου.
• Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο τονίζει ότι η δημόσια πρόσβαση στις πηγές πρέπει να αποτελεί βασική προτεραιότητα, ενώ ο ΟΦΥΠΕΚΑ εκφράζει θετική περιβαλλοντική γνωμοδότηση υπό όρους προστασίας.
• Η Εφορεία Αρχαιοτήτων επισημαίνει τον ενιαίο σχεδιασμό διαχείρισης που περιλαμβάνει αρχαιολογικό χώρο και ιαματικές πηγές, με εγκεκριμένα έργα ανάδειξης και προστασίας.
• Ο Ευάγγελος Μαρκατσέλης προτείνει ακύρωση της διαγωνιστικής διαδικασίας και επανεκκίνηση με συμμετοχή Δήμου και τοπικής κοινωνίας, με έμφαση σε διαφανείς όρους, δημόσιο έλεγχο και προστασία του φυσικού πόρου.

Snapshot powered by AI

Η αξιοποίηση των ιαματικών πηγών των Θερμοπυλών ανοίγει μια συζήτηση που ξεπερνά τα όρια μιας τουριστικής επένδυσης. Το μοντέλο που έχει προκηρύξει το Υπερταμείο προβλέπει δικαιώματα διάρκειας 99 ετών πάνω σε συγκεκριμένες εκτάσεις, καθώς και χωριστή σύμβαση για την αποκλειστική χρήση του ιαματικού φυσικού πόρου.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι με ποιες δεσμεύσεις θα συνυπάρξουν η οικονομική αξιοποίηση, η πρόσβαση των πολιτών και η προστασία ενός ιστορικού, αρχαιολογικού και φυσικού τοπίου διεθνούς σημασίας. Πρόκειται δηλαδή για μακροχρόνια παραχώρηση δικαιωμάτων σε ακίνητο που συνδέεται με τις ιαματικές πηγές.

Η υπόθεση έχει πλέον φτάσει στη Βουλή. Οκτώ βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, με πρωτοβουλία της βουλευτή Εύβοιας και τομεάρχη Πολιτισμού Θεοδώρας Ακριώτου, κατέθεσαν ερώτηση και αίτηση κατάθεσης εγγράφων προς τους υπουργούς Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Πολιτισμού και Εσωτερικών, ζητώντας να αποσαφηνιστεί όχι μόνο τι θα παραχωρηθεί, αλλά και γιατί επιλέχθηκε το συγκεκριμένο μοντέλο διαχείρισης.

Παράλληλα, τα έγγραφα που συγκέντρωσε ο Πρόεδρος της Γεωμυθολογικής Εταιρείας (ΑΜΚΕ) – Gaia Parks, Ευάγγελος Μαρκατσέλης και τέθηκαν υπόψη του Newsbomb αποτυπώνουν διαφορετικές, αλλά συμπληρωματικές θεσμικές θέσεις: το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας χαρακτηρίζει τη δημόσια πρόσβαση βασική προτεραιότητα, ο ΟΦΥΠΕΚΑ αναφέρει θετική περιβαλλοντική γνωμοδότηση υπό όρους, ενώ η Εφορεία Αρχαιοτήτων περιγράφει εγκεκριμένες παρεμβάσεις και ένα συνολικό σχέδιο διαχείρισης που περιλαμβάνει και τις πηγές.

Τι παραχωρείται και για πόσο

Ο διεθνής πλειοδοτικός διαγωνισμός ανακοινώθηκε από το Υπερταμείο στις 26 Μαΐου 2026 και αφορά το ακίνητο «Ιαματική Πηγή Λουτρών Θερμοπυλών», συνολικής έκτασης 128.483,65 τετραγωνικών μέτρων. Η επίσημη ανακοίνωση διακρίνει δύο περιοχές και τρεις συμβατικές σχέσεις.

Στην Περιοχή Α, έκτασης 114.561,89 τ.μ., προβλέπεται σύσταση και μεταβίβαση δικαιώματος επιφανείας για 99 χρόνια. Η έκταση αποτελείται από δύο τμήματα, τα οποία διαχωρίζονται από την παλαιά εθνική οδό Αθηνών–Θεσσαλονίκης.

Στην Περιοχή Β, έκτασης 14.281,76 τ.μ., όπου βρίσκεται η ιαματική πηγή, προβλέπεται μακροχρόνια μίσθωση επίσης για 99 χρόνια. Επιπλέον, ο πλειοδότης θα συνάψει χωριστή σύμβαση με την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου —την ΕΤΑΔ— για την αποκλειστική χρήση του ιαματικού πόρου. Η διάρκεια της τρίτης αυτής σύμβασης δεν προσδιορίζεται στη συνοπτική ανακοίνωση.

Το Υπερταμείο παρουσιάζει τη γεωγραφική θέση, την αναγνωρισμένη ιαματική πηγή και τον παγκόσμιο συμβολισμό των Θερμοπυλών ως στοιχεία που ενισχύουν τις δυνατότητες αξιοποίησης. Αναφέρει επίσης ότι για την Περιοχή Α έχει εκπονηθεί και εγκριθεί Ειδικό Σχέδιο Χωρικής Ανάπτυξης Δημοσίου Ακινήτου, το ΕΣΧΑΔΑ, με χρήσεις τουρισμού και αναψυχής, και ότι έχουν καθοριστεί ζώνες προστασίας της πηγής.

Η αρχική προθεσμία υποβολής προσφορών ήταν η 30ή Σεπτεμβρίου 2026. Στις 16 Σεπτεμβρίου αναρτήθηκε τροποποίηση του χρονοδιαγράμματος. Σύμφωνα με το κείμενο της κοινοβουλευτικής ερώτησης, η νέα καταληκτική ημερομηνία είναι η 15η Δεκεμβρίου 2026, ενώ οι λοιποί όροι της πρόσκλησης παραμένουν ως έχουν. Η παράταση δεν συνιστά ακύρωση της διαδικασίας.

Στη Βουλή το ερώτημα: Γιατί επιλέχθηκε η 99ετής παραχώρηση;

Η κοινοβουλευτική παρέμβαση φέρει τον τίτλο «99 χρόνια σε ιδιώτες οι Θερμοπύλες;» και μεταφέρει τη συζήτηση από την επιλογή επενδυτή στην προηγούμενη απόφαση για το μοντέλο αξιοποίησης.

Οι βουλευτές υποστηρίζουν ότι δεν προκύπτει από τα δημοσίως διαθέσιμα στοιχεία αν εξετάστηκαν συγκριτικά η δημόσια διαχείριση, η συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η συνεργασία Δημοσίου–ΕΤΑΔ–Δήμου Λαμιέων ή ένα μικτό σχήμα με ισχυρότερο δημόσιο και τοπικό έλεγχο.

«Για έναν τόπο όπως οι Θερμοπύλες, η δημόσια χρήση και η διασφάλιση της πρόσβασης κατοίκων και επισκεπτών δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως δευτερεύοντες όροι μιας επενδυτικής σύμβασης», αναφέρουν. Κατά την ίδια τοποθέτηση, αυτά τα στοιχεία πρέπει να βρίσκονται στον πυρήνα της επιλογής του μοντέλου διαχείρισης.

Την ερώτηση υπογράφουν οι Θεοδώρα Ακριώτου, Νίκος Παππάς, Θεόφιλος Ξανθόπουλος, Ιωάννης Αμανατίδης, Έλενα Ακρίτα, Χρήστος Γιαννούλης, Ιωάννης Καριπίδης και Γιώργος Παπαηλιού.

Τα έξι βασικά ερωτήματα προς την κυβέρνηση αφορούν:

-Τι απάντησαν η ΕΤΑΔ και η Πολιτεία στα αιτήματα του Δήμου Λαμιέων και αν του ζητήθηκε συγκεκριμένη πρόταση αξιοποίησης ή διαχείρισης.

-Αν εξετάστηκε παραχώρηση χρήσης, συμμετοχή ή συνδιαχείριση με τον Δήμο, ή ένα μικτό δημόσιο και αυτοδιοικητικό σχήμα.

-Γιατί δεν ακολουθήθηκε ή δεν εξετάστηκε αντίστοιχη δυνατότητα με εκείνες που έχουν τεθεί για τα Ψωρονέρια Καλλιδρόμου και τα Λουτρά Υπάτης.

-Ποια ήταν η συμμετοχή του Υπουργείου Πολιτισμού και ποιους όρους έθεσε για την ενότητα του ιστορικού τοπίου και τη δημόσια πρόσβαση.

-Πώς θα διασφαλιστούν ο ανοιχτός χαρακτήρας του τόπου και το συγκεκριμένο όφελος για την τοπική κοινωνία.

-Ποιο όργανο του Υπερταμείου αποφάσισε το μοντέλο και σε ποιες εισηγήσεις, μελέτες ή συγκριτικές αξιολογήσεις στηρίχθηκε.

Η αίτηση κατάθεσης εγγράφων ζητεί, μεταξύ άλλων, τις οικονομοτεχνικές και χρηματοοικονομικές μελέτες, τις αποφάσεις και τα πρακτικά των αρμόδιων οργάνων από το 2022, την αλληλογραφία με τον Δήμο, τα παραδοτέα των συμβούλων και την ανεξάρτητη αποτίμηση πάνω στην οποία στηρίζονται η διάρκεια, οι οικονομικοί όροι και το αναμενόμενο όφελος για το Δημόσιο.

Ζητούνται επίσης οι υφιστάμενες προβλέψεις για ελεύθερη πρόσβαση στις εξωτερικές φυσικές πηγές, στον καταρράκτη και στους κοινόχρηστους χώρους, καθώς και τα έγγραφα για την πορεία θεσμοθέτησης του ΕΣΧΑΔΑ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η αναφορά ότι, βάσει του τροποποιημένου χρονοδιαγράμματος, τα σχέδια σύμβασης μίσθωσης και παραχώρησης χρήσης της πηγής προβλέπεται να αναρτηθούν στην ηλεκτρονική αίθουσα τεκμηρίωσης του διαγωνισμού στις 22 Οκτωβρίου και το τελικό σχέδιο σύμβασης επιφανείας στις 27 Νοεμβρίου.

Οι βουλευτές θέτουν έτσι ζήτημα πληροφόρησης για όρους που θα καθορίσουν τη σχέση επενδυτή, Δημοσίου, φυσικού πόρου και τοπικής κοινωνίας επί δεκαετίες.

Οι ενστάσεις: Πρόσβαση, δημόσιος έλεγχος και τοπικό όφελος

Ο φάκελος τεκμηρίωσης που διαβιβάστηκε στο Newsbomb από τη Γεωμυθολογική Εταιρεία ΑΜΚΕ, με υλικό του Ευάγγελου Μαρκατσέλη, εστιάζει σε μια βασική διάκριση: άλλο είναι η επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο, άλλο η προσέγγιση της φυσικής πηγής και άλλο η χρήση οργανωμένων εγκαταστάσεων λουτροθεραπείας. Μια γενική διαβεβαίωση περί επισκεψιμότητας δεν απαντά αυτομάτως και στα τρία.

Για τον λουόμενο, τα ερωτήματα αφορούν το σημείο πρόσβασης, το ωράριο, τυχόν χρεώσεις και περιορισμούς. Για ένα σχολείο, την ασφαλή εκπαιδευτική περιήγηση. Για ηλικιωμένους και ανθρώπους με αναπηρία, τη δυνατότητα να ακολουθήσουν πράγματι τις προβλεπόμενες διαδρομές.

Η πρόταση ζητεί οι σχετικές εγγυήσεις να εντοπίζονται σε χάρτες και δεσμευτικά κείμενα, με σαφή προσδιορισμό των εξαιρέσεων και του οργάνου που τις αποφασίζει.

Οι προβληματισμοί αυτοί δεν αποτελούν απόδειξη ότι θα επιβληθούν μελλοντικά απαγορεύσεις. Αντίστοιχα, η πρόβλεψη αποκλειστικής χρήσης του πόρου δεν αρκεί, από μόνη της, για να συναχθεί ότι θα αποκλειστεί κάθε δημόσια πρόσβαση. Το ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστούν τα συγκεκριμένα δικαιώματα του κοινού, οι υποχρεώσεις του φορέα λειτουργίας και ο μηχανισμός ελέγχου τους.

Δεύτερο πεδίο ενστάσεων είναι η τεκμηρίωση της διάρκειας και του αναπτυξιακού αποτελέσματος. Η πρόταση Μαρκατσέλη ζητεί σύγκριση του σημερινού μοντέλου με μικρότερες, ελεγχόμενες και επανεξετάσιμες λειτουργικές συμβάσεις, με δείκτες δημόσιου εσόδου, θέσεων εργασίας, πρόσβασης μικρών επιχειρήσεων και αξίας που παραμένει στην τοπική οικονομία.

ΓΕΩΤΕΕ: Η δημόσια πρόσβαση πρέπει να αποτελεί βασική προτεραιότητα

Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας απάντησε στον Ευάγγελο Μαρκατσέλη με το έγγραφο 5732 της 8ης Σεπτεμβρίου 2026, το οποίο υπογράφει ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου, Μενέλαος Γαρδικιώτης.

Η θέση του είναι σαφής:

«Η προστασία και ανάδειξη του χώρου, αλλά και η εξασφάλιση της δημόσιας πρόσβασης σε αυτόν, οφείλουν να αποτελούν βασική προτεραιότητα της χώρας μας».

Το Επιμελητήριο χαρακτηρίζει τις Θερμοπύλες χώρο ιδιαίτερης ιστορικής, αρχαιολογικής και γεωλογικής σημασίας. Για την περαιτέρω ανάλυση και εφαρμογή παραπέμπει στις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, αναφέροντας την Εφορεία Αρχαιοτήτων Φθιώτιδας και Ευρυτανίας και τον Δήμο Λαμιέων.

ΟΦΥΠΕΚΑ: Θετική γνωμοδότηση υπό όρους — Τι αναφέρει για τη σωρευτική αξιολόγηση

Ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής απάντησε στις 9 Σεπτεμβρίου 2026, με αριθμό πρωτοκόλλου 31525. Στο έγγραφο, που υπογράφει η Δρ. Διονυσία Χατζηλάκου, αναφέρει ότι η αρμόδια Μονάδα Διαχείρισης έχει γνωμοδοτήσει θετικά επί του φακέλου της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το ΕΣΧΑΔΑ των ιαματικών πηγών, υπό όρους προστασίας και διατήρησης του προστατευτέου αντικειμένου.

Η απάντηση προσδιορίζει και την περιβαλλοντική θέση του ακινήτου:

-Εν μέρει μέσα στην Ειδική Ζώνη Διατήρησης «Κοιλάδα και Εκβολές Σπερχειού – Μαλιακός Κόλπος – Μεσοχώρι Σπερχειού», με κωδικό GR2440002.

-Οριακά εκτός της Ειδικής Ζώνης Διατήρησης «Όρος Καλλίδρομο», με κωδικό GR2440006.

-Κατά ένα τμήμα μέσα στο Καταφύγιο Άγριας Ζωής «Όρος Καλλιδρόμου (Θερμοπυλών)», με κωδικό Κ330.

Ο ΟΦΥΠΕΚΑ επισημαίνει ότι, μέχρι τη θεσμοθέτηση ειδικότερων ρυθμίσεων προστασίας, οι περιοχές Natura 2000 διέπονται από τις γενικές ρυθμίσεις του ν. 3937/2011. Αναφέρει επίσης ότι οι επιτρεπόμενες χρήσεις, η ένταση και η χωρική ανάπτυξή τους θα αξιολογούνται βάσει των προβλέψεων που θα ισχύουν για κάθε αντίστοιχη ζώνη προστασίας.

Η πιο ουσιαστική εκκρεμότητα που προκύπτει από την απάντηση αφορά το ερώτημα για μια ενιαία και σωρευτική υδρογεωλογική και οικολογική αξιολόγηση.

Ο Οργανισμός δηλώνει: «Η Υπηρεσία μας δεν διαθέτει στοιχεία σχετικά με την εκπόνηση ενιαίας και σωρευτικής υδρογεωλογικής και οικολογικής αξιολόγησης».

Το ερώτημα που του είχε υποβληθεί περιλάμβανε την ποσότητα και ποιότητα του ιαματικού νερού, τους οικοτόπους και τα είδη, την κοιλάδα και τις εκβολές του Σπερχειού, τον Μαλιακό Κόλπο, αλλά και τους κινδύνους ρύπανσης, πλημμύρας και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Ο Οργανισμός αναφέρει ακόμη ότι έχει εκδώσει γνωμοδοτήσεις για τη στρατηγική μελέτη των πηγών Θερμοπυλών–Καλλιδρόμου, την αναβάθμιση του Κέντρου Ιστορικής Ενημέρωσης και τη δημιουργία πρόσβασης στο Καινοτομικό Μουσείο Θερμοπυλών.

Δηλώνει ότι μπορεί να συνδράμει πρωτοβουλίες προστασίας και ανάδειξης, ενώ για τη χορήγηση του πλήρους δημόσιου εγγράφου της γνωμοδότησης υποδεικνύει την προβλεπόμενη διαδικασία υπογεγραμμένου ηλεκτρονικού αιτήματος.

Εφορεία Αρχαιοτήτων: Ενιαίος σχεδιασμός, εγκεκριμένα έργα και προστατευόμενος χώρος

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Φθιώτιδας και Ευρυτανίας απάντησε στις 28 Αυγούστου 2026, με αριθμό πρωτοκόλλου 372537. Η προϊσταμένη της, αρχαιολόγος Ευθυμία Καράντζαλη, χαρακτηρίζει τις Θερμοπύλες έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικούς τόπους παγκόσμιας εμβέλειας. Υπενθυμίζει την αναοριοθέτηση του χώρου το 2011 και τη θέσπιση Ζωνών Προστασίας Α και Β το 2018.

Η υπηρεσία αναφέρει ότι ο λόφος του Κολωνού, το τείχος των Φωκέων και τα σύγχρονα μνημεία Λακεδαιμονίων και Θεσπιέων προσελκύουν καθημερινά επισκέπτες από όλο τον κόσμο. Στην εικόνα της επισκεψιμότητας περιλαμβάνει το Κέντρο Ιστορικής Ενημέρωσης και τους εκατοντάδες λουόμενους που χρησιμοποιούν τις πηγές.

Η ανάπλαση και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου παρουσιάζεται ως επιδίωξη του Υπουργείου Πολιτισμού και της κοινωνίας, σε συνδυασμό με τον ιαματικό τουρισμό.

Η Εφορεία περιγράφει δύο υποέργα του Ταμείου Ανάκαμψης:

-Τις «Βελτιωτικές επεμβάσεις ήπιας ανάπλασης–ανάδειξης αρχαιολογικού χώρου Θερμοπυλών», στον χώρο των νεότερων μνημείων, με στόχο τη σύνδεση των σημείων ενδιαφέροντος του Μεσαίου Στενού και τη διευκόλυνση της περιήγησης.

-Την «Αποκατάσταση και Στερέωση Τείχους Φωκέων», με εργασίες αποκάλυψης, καθαρισμού, αποκατάστασης και διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου.

Σύμφωνα με την απάντηση, οι εργασίες αυτές προβλεπόταν να ολοκληρωθούν εντός του 2026 και πραγματοποιούνται σε έκταση αποκλειστικά του Δημοσίου. Αποτελούν, όμως, τμήμα ενός συνολικού σχεδίου ολιστικής διαχείρισης του αρχαιολογικού χώρου, που συμπεριλαμβάνει τις ιαματικές πηγές και καλύπτει δημόσιες, ιδιωτικές και εκτάσεις ιδιοκτησίας ΤΑΙΠΕΔ.

Για ιδιωτικό τμήμα, η Εφορεία αναφέρει ότι είχε ζητήσει το 2022 αναγκαστική απαλλοτρίωση για την ανάδειξη του πεδίου της μάχης. Για την ιδιοκτησία ΤΑΙΠΕΔ, αναφέρει τη θετική γνωμοδότησή της επί της στρατηγικής περιβαλλοντικής μελέτης στις 9 Μαΐου 2022 και τη σχετική έγκριση από τη Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων την 1η Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους.

Τα στοιχεία αυτά αποκλείουν την παρουσίαση της υπόθεσης ως σχεδιασμού χωρίς αρχαιολογική εμπλοκή. Δεν απαντούν, ωστόσο, από μόνα τους σε όλους τους συμβατικούς όρους της μελλοντικής λειτουργίας. Το επόμενο ζήτημα είναι πώς ο συνολικός σχεδιασμός θα εφαρμόζεται στις διαφορετικές ιδιοκτησίες και χρήσεις, διατηρώντας τη συνέχεια του τοπίου και τις διαδρομές των επισκεπτών.

Απαραίτητη είναι και μια τεχνική διάκριση: η Περιοχή ή το Ακίνητο Α του διαγωνισμού δεν ταυτίζεται αυτομάτως με τη Ζώνη Α αρχαιολογικής προστασίας. Τα όρια πρέπει να αντιπαραβληθούν στους αντίστοιχους χάρτες και όχι να συναχθούν από την κοινή ονομασία.

Μαρκατσέλης: Ακύρωση της διαδικασίας και νέο πλαίσιο από μηδενική βάση

Η πρόταση του Ευάγγελου Μαρκατσέλη είναι σαφώς πιο ριζική από ένα αίτημα προσθήκης εγγυήσεων στον υπάρχοντα διαγωνισμό. Στο προσχέδιο της 6ης Σεπτεμβρίου 2026, που απευθύνεται στον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου και στο Κεντρικό Πρωτόκολλο του Δήμου Λαμιέων, ζητεί άμεση και οριστική ακύρωση ή ανάκληση της συγκεκριμένης διαδικασίας από τα αρμόδια όργανα.

«Δεν ζητείται αναμόρφωση των υφιστάμενων όρων. Ζητείται ακύρωση της συγκεκριμένης διαδικασίας και νέα θεσμική εκκίνηση», αναφέρει το κείμενο. Μετά την ακύρωση προτείνει επαναδιαπραγμάτευση με το Υπερταμείο και την ΕΤΑΔ, με καθοριστική συμμετοχή του Δήμου και της τοπικής κοινωνίας.

Το προσχέδιο είχε συνταχθεί για το θέμα της συνεδρίασης της 7ης Σεπτεμβρίου σχετικά με τη διεκδίκηση κυριότητας και διαχείρισης των πηγών Υπάτης, Θερμοπυλών και Ψωρονερίων Καλλιδρόμου.

Η εναλλακτική πρόταση περιλαμβάνει δύο φάσεις: αρχικές θέσεις φορέων σε είκοσι ημέρες και πλήρες, ελεγμένο σχέδιο σε ενενήντα ημέρες. Στο πλαίσιο αυτό ζητεί:

-Ενιαίο μητρώο των τριών πηγών, αλλά με διακριτή ιδιοκτησιακή και λειτουργική αντιμετώπιση καθεμιάς.

-Νομική, ιδιοκτησιακή, υδρογεωλογική, περιβαλλοντική, αρχαιολογική και χωρική αποτύπωση της αρχικής κατάστασης. Σύγκριση με μικρότερες, ελεγχόμενες και επανεξετάσιμες συμβάσεις.

-Δείκτες δημόσιου εσόδου, τοπικού οικονομικού οφέλους, εργασίας, κοινωνικής πρόσβασης και περιβαλλοντικής απόδοσης.

-Διαφανή οικονομικά στοιχεία, έλεγχο πραγματικών δικαιούχων και συνδεδεμένων συναλλαγών. Καθολική προσβασιμότητα για ανθρώπους με αναπηρία και ηλικιωμένους, προστασία του νερού και σαφή όρια φέρουσας ικανότητας.

Περιλαμβάνει επίσης προετοιμασία για ενδεχόμενη μελλοντική πορεία γεωπάρκου και κοινοτική προ-απογραφή άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Διευκρινίζει, όμως, ότι δεν ανακοινώνεται επίσημη υποψηφιότητα ή αναγνώριση UNESCO πριν ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.

Το ίδιο κείμενο τονίζει ότι δεν προεπιλέγεται επενδυτής ή φορέας λειτουργίας και ότι δεν εγκρίνεται δαπάνη, ανάθεση, σύμβαση ή χρήση νερού. Η HERMES KNOWLEDGE SYSTEMS και η Γεωμυθολογική Εταιρεία μπορούν, κατά την πρόταση, να καταθέσουν τεκμηρίωση, χωρίς αυτόματη αποκλειστικότητα ή οικονομική δέσμευση.

Ο Δήμος Λαμιέων και το ερώτημα της ουσιαστικής συμμετοχής

Σύμφωνα με την κοινοβουλευτική ερώτηση, ο Δήμος Λαμιέων είχε απευθυνθεί στην ΕΤΑΔ από τον Μάιο του 2024 και εκ νέου στις 6 Ιουνίου 2025, ζητώντας ενημέρωση για τις προθέσεις αξιοποίησης και ενεργό συμμετοχή στον σχεδιασμό της επόμενης ημέρας.

Οι βουλευτές σημειώνουν ταυτόχρονα ότι δεν προκύπτει από τα δημοσίως διαθέσιμα στοιχεία η υποβολή ολοκληρωμένου εναλλακτικού σχεδίου από τον Δήμο.

Η διάκριση είναι ουσιώδης: η εκδήλωση ενδιαφέροντος για συμμετοχή δεν ταυτίζεται με την κατάθεση πλήρους πρότασης. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν ζητήθηκε τέτοια πρόταση, αν διευκολύνθηκε η επεξεργασία της και πώς αξιολογήθηκαν οι δυνατότητες αυτοδιοικητικής συμμετοχής.

Στον φάκελο τεκμηρίωσης καταγράφεται επίσης δημόσια τοποθέτηση του δημάρχου Πανουργιά Παπαϊωάννου, με αφορμή την παύση λειτουργίας της δομής φιλοξενίας, για την ιστορική ανάδειξη και την αναπτυξιακή προοπτική των Θερμοπυλών.

Τι απαντούν τα έγγραφα — και τι παραμένει ανοιχτό

Ο φάκελος επιτρέπει ορισμένες σαφείς διαπιστώσεις. Υπάρχει συγκεκριμένη διαγωνιστική διαδικασία, θεσμική αρχαιολογική εμπλοκή και θετική περιβαλλοντική γνωμοδότηση υπό όρους. Υπάρχει επίσης ρητή θέση του ΓΕΩΤΕΕ υπέρ της δημόσιας πρόσβασης και συγκροτημένη πρόταση για ακύρωση και διαφορετική αφετηρία σχεδιασμού.

Παραμένει προς αποσαφήνιση πώς θα κατοχυρώνονται στην πράξη η πρόσβαση στη φυσική πηγή, οι εκπαιδευτικές και επιστημονικές χρήσεις, η προσβασιμότητα, οι περιορισμοί για λόγους ασφάλειας ή προστασίας και η δυνατότητα ελέγχου μιας παράβασης.

Αντίστοιχα, χρειάζονται οι πλήρεις μελέτες και συμβατικές προβλέψεις για να αξιολογηθούν η περιβαλλοντική εποπτεία, η τεκμηρίωση της διάρκειας και το συγκεκριμένο όφελος για την περιοχή.

Η διάρκεια των 99 ετών καθιστά τις απαντήσεις ιδιαίτερα σημαντικές. Οι εγγυήσεις δεν αρκεί να περιγράφουν τις προθέσεις των σημερινών φορέων· πρέπει να αποτυπώνονται σε υποχρεώσεις που θα μπορούν να ελεγχθούν και στο μέλλον.

Στις Θερμοπύλες, η συζήτηση για την ανάπτυξη καταλήγει έτσι σε ένα συγκεκριμένο ζήτημα δημόσιας λογοδοσίας: ποιος αποφασίζει, με ποια τεκμηρίωση και με ποια κατοχυρωμένα δικαιώματα για τον πολίτη.

Ειδικά για έναν εμβληματικό τόπο της ελληνικής και παγκ