Εκτενές ρεπορτάζ για το ναυάγιο στην Πύλο που κόστισε τη ζωή σε εκατοντάδες μετανάστες δημοσίευσε σήμερα Σάββατο η εφημερίδα «New York Times», καταλήγοντας στο συμπέρασμα πως το εύρος της τραγωδίας θα μπορούσε να είχε περιοριστεί εάν η υπόθεση αντιμετωπιζόταν από τις ελληνικές αρχές ως κατάσταση διάσωσης και όχι ως κατάσταση επιβολής του νόμου.

Από αέρος και θαλάσσης, με τη χρήση ραντάρ, τηλεφώνου και ασυρμάτου, οι αξιωματούχοι παρακολουθούσαν και άκουγαν επί 13 ώρες καθώς το πλοίο Adriana έχανε την ισχύ του και στη συνέχεια περιπλανιόταν άσκοπα στις ακτές της Ελλάδας, σε μια ανθρωπιστική καταστροφή που εξελισσόταν με αργό τρόπο, αναφέρει η «ΝΥΤ».

Καθώς οι τρομοκρατημένοι επιβάτες τηλεφωνούσαν για βοήθεια, οι εργαζόμενοι σε ανθρωπιστικές οργανώσεις τους διαβεβαίωναν ότι θα ερχόταν ομάδα διάσωσης. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι των συνόρων, παρακολουθώντας εναέρια πλάνα, προετοιμάζονταν να γίνουν μάρτυρες μιας ηρωικής επιχείρησης.

Ωστόσο, το Adriana ανατράπηκε και βυθίστηκε παρουσία ενός μόνο πλοίου της ελληνικής ακτοφυλακής τον περασμένο μήνα, σκοτώνοντας περισσότερους από 600 μετανάστες σε μια ναυτική τραγωδία που ήταν συγκλονιστική ακόμη και για την πιο θανατηφόρα διαδρομή μεταναστών στον κόσμο.

Δορυφορικές εικόνες, σφραγισμένα δικαστικά έγγραφα, περισσότερες από 20 συνεντεύξεις με επιζώντες και αξιωματούχους, καθώς και ένας καταιγισμός ραδιοφωνικών σημάτων που μεταδόθηκαν τις τελευταίες ώρες υποδηλώνουν ότι η κλίμακα του των θανάτων ήταν δυνατόν να αποφευχθεί.

Δεκάδες αξιωματούχοι και πληρώματα της ακτοφυλακής παρακολουθούσαν το πλοίο, ωστόσο η ελληνική κυβέρνηση αντιμετώπισε την κατάσταση σαν επιχείρηση επιβολής του νόμου και όχι σαν διάσωση. Αντί να στείλουν νοσοκομειακό πλοίο του Πολεμικού Ναυτικού ή ειδικούς σε θέματα διάσωσης, οι αρχές έστειλαν μια ομάδα που περιλάμβανε τέσσερις μασκοφόρους, ένοπλους άνδρες από μια μονάδα ειδικών επιχειρήσεων της ακτοφυλακής.

Οι ελληνικές αρχές έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι το Adriana έπλεε προς την Ιταλία και ότι οι μετανάστες δεν ήθελαν να διασωθούν. Όμως οι δορυφορικές εικόνες και τα δεδομένα εντοπισμού που απέκτησαν οι New York Times δείχνουν οριστικά ότι το Adriana παρασύρθηκε σε βρόχο τις τελευταίες εξίμισι ώρες.Και σε ένορκες καταθέσεις, οι επιζώντες περιέγραψαν επιβάτες στα ανώτερα καταστρώματα του πλοίου που καλούσαν σε βοήθεια και προσπάθησαν ακόμη και να πηδήξουν σε ένα εμπορικό δεξαμενόπλοιο που είχε σταματήσει για να προσφέρει πόσιμο νερό.

Στο πλοίο Adriana, οι περίπου 750 επιβάτες κατέληξαν στη βία και την απελπισία. Κάθε κίνηση απειλούσε να αναποδογυρίσει το πλοίο. Οι επιζώντες περιέγραψαν ξυλοδαρμούς και πανικό καθώς περίμεναν μια διάσωση που δεν θα ερχόταν ποτέ.

Η βύθιση του Adriana είναι ένα ακραίο παράδειγμα μιας μακροχρόνιας αντιπαράθεσης στη Μεσόγειο. Οι αδίστακτοι λαθρέμποροι στη Βόρεια Αφρική στοιβάζουν ανθρώπους σε κακόφημα πλοία και οι επιβάτες ελπίζουν ότι, αν τα πράγματα πάνε στραβά, θα μεταφερθούν σε ασφαλές μέρος. Αλλά οι ευρωπαϊκές ακτοφυλακές συχνά αναβάλλουν τις διασώσεις από φόβο ότι η βοήθεια θα ενθαρρύνει τους λαθρέμπορους να στέλνουν περισσότερους ανθρώπους σε όλο και πιο αδύναμα πλοία. Και καθώς η ευρωπαϊκή πολιτική έχει στραφεί προς τα δεξιά, κάθε νέο πλοίο που φτάνει αποτελεί ένα πιθανό πολιτικό σημείο ανάφλεξης.

Έτσι, ακόμη και όταν οι επιβάτες του Adriana καλούσαν σε βοήθεια, οι αρχές επέλεξαν να ακούσουν τον καπετάνιο του πλοίου, έναν 22χρονο Αιγύπτιο που είπε ότι ήθελε να συνεχίσει για την Ιταλία. Οι καπετάνιοι των λαθρεμπόρων συνήθως πληρώνονται μόνο όταν φτάνουν στον προορισμό τους.

Το ελληνικό Υπουργείο Ναυτιλίας δήλωσε ότι δεν θα απαντούσε σε λεπτομερείς ερωτήσεις επειδή το ναυάγιο βρισκόταν υπό ποινική έρευνα.

Παρά τις πολλές ώρες παρακολούθησης που γινόταν, οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες των τελευταίων στιγμών του Adriana ήταν οι επιζώντες και τα 13 μέλη του πληρώματος που επέβαιναν στο πλοίο της ακτοφυλακής, γνωστό ως 920. Εκπρόσωπος του υπουργείου Ναυτιλίας δήλωσε ότι η κάμερα νυχτερινής όρασης του πλοίου ήταν απενεργοποιημένη εκείνη τη στιγμή. Τα δικαστικά έγγραφα δείχνουν ότι ο καπετάνιος της ακτοφυλακής έδωσε στις αρχές ένα CD-ROM που περιείχε βιντεοσκοπήσεις, αλλά η πηγή των καταγραφών δεν είναι σαφής και δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης υπερασπίστηκε την ακτοφυλακή κατά τη διάρκεια σχολίων στις Βρυξέλλες την περασμένη εβδομάδα, χαρακτηρίζοντας τους επικριτές της “βαθύτατα άδικους”. Το ναυάγιο επέφερε σπάνια δημόσια κριτική από αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία παρέμεινε σιωπηλή καθώς η ελληνική κυβέρνηση έχει σκληρύνει τη στάση της απέναντι στους μετανάστες.

Στην Ελλάδα, εννέα Αιγύπτιοι επιζώντες από το Adriana συνελήφθησαν και κατηγορήθηκαν για λαθρεμπόριο και πρόκληση του ναυαγίου. Σε ένορκες καταθέσεις και συνεντεύξεις, οι επιζώντες δήλωσαν ότι πολλοί από τους εννέα κακοποίησαν και εκβίασαν τους επιβάτες. Αλλά οι συνεντεύξεις με συγγενείς των κατηγορουμένων δίνουν μια πιο περίπλοκη εικόνα. Τουλάχιστον ένας από τους άνδρες που κατηγορούνται ως λαθρέμποροι είχε πληρώσει ο ίδιος πλήρη αμοιβή άνω των 4.000 δολαρίων για να βρεθεί στο πλοίο. Πληρώνοντας συλλογικά έως και 3,5 εκατομμύρια δολάρια για να μεταφερθούν λαθραία στην Ιταλία, οι μετανάστες στριμώχτηκαν στο Adriana σε ένα κολασμένο ταξικό σύστημα, όπως θυμούνται οι επιζώντες: Πακιστανοί στη βάση, γυναίκες και παιδιά στη μέση και Σύριοι, Παλαιστίνιοι και Αιγύπτιοι στην κορυφή.

Με 50 δολάρια επιπλέον μπορεί κάποιος να κερδίσει μια θέση στο κατάστρωμα. Για κάποιους, αυτό αποδείχθηκε ότι ήταν η διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου.

Πολλοί από τους επιβάτες, τουλάχιστον 350, προέρχονταν από το Πακιστάν, σύμφωνα με την πακιστανική κυβέρνηση.Οι περισσότεροι βρίσκονταν στα κατώτερα καταστρώματα και στο αμπάρι του πλοίου. Από αυτούς, 12 επέζησαν.

Οι γυναίκες και τα μικρά παιδιά βυθίστηκαν μαζί με το πλοίο